ADHD u dorosłych: problemy z regulacją emocji wiążą się z większym ryzykiem bezsenności
Badanie pokazało, że u dorosłych z ADHD nasilenie bezsenności było wyraźnie powiązane z trudnościami w regulacji emocji. Najmocniej działał nie sam stres, ale brak skutecznych strategii radzenia sobie z napięciem i pobudzeniem. Związek był szczególnie silny u osób poniżej 30. roku życia. Wyniki sugerują, że obok leczenia snu i objawów ADHD warto rozwijać konkretne umiejętności emocjonalne, bo to może zmniejszać problemy ze snem.
psypost.org
Szczepionka przeciw rakowi trzustki dała trwałą odpowiedź immunologiczną u osób wysokiego ryzyka
Wczesne badanie fazy I testowało szczepionkę celującą w mutacje KRAS u osób z bardzo wysokim ryzykiem raka trzustki. Preparat był bezpieczny i wywołał odpowiedź limfocytów T specyficzną dla KRAS u 90% uczestników, utrzymującą się nawet do 2 lat. Po medianie 16,5 miesiąca nikt z badanych nie rozwinął raka trzustki, a część zmian przedrakowych zmniejszyła się lub przestała rosnąć. To obiecujący sygnał, ale próba była mała, więc nie jest to jeszcze dowód skutecznej profilaktyki.
aacr.org
Długi sen powiązano z wyższym poziomem białka związanego z Alzheimerem we krwi
Analiza 2410 osób wykazała, że regularny długi sen, około 8,5-9+ godzin na dobę, wiąże się z wyższym poziomem p-tau181 we krwi, czyli markera silnie związanego z chorobą Alzheimera. Zależność była nieliniowa: poziom białka rósł wraz z długością snu, a najszybciej po przekroczeniu 10 godzin. Efekt utrzymywał się po uwzględnieniu wieku, płci, bezdechu sennego, depresji, pracy nerek i genetyki. To badanie przekrojowe, więc nie dowodzi przyczyny, ale sugeruje możliwy wczesny sygnał neurodegeneracji.
news.uthscsa.edu
Maślan sodu ograniczał napady i wspierał gojenie mózgu po urazie w badaniu na szczurach
Naukowcy z Texas A&M podali szczurom po urazie mózgu maślan sodu, związek wytwarzany też przez bakterie jelitowe. Leczenie zmniejszało stan zapalny, chroniło neurony, ograniczało nieprawidłowe przebudowywanie sieci nerwowych i sprawiało, że napady były rzadsze oraz trudniejsze do wywołania. Poprawiły się też pamięć, nastrój i uczenie się. Mechanizm wiązano z hamowaniem HDAC, czyli przełączników napędzających szkodliwe szlaki zapalne. To wynik przedkliniczny, jeszcze nie potwierdzony u ludzi.
stories.tamu.edu
Szybka nauka języka zależy bardziej od sieci uwagi niż od klasycznych obszarów mowy
W badaniu 101 dorosłych wykonano spoczynkowe fMRI przed nauką sztucznego języka. Najlepszym predyktorem szybkich postępów okazała się łączność w sieci grzbietowej uwagi i sieci czołowo-ciemieniowej, a nie w klasycznych obszarach językowych, takich jak okolice Broki czy Wernickego. Oznacza to, że na starcie większe znaczenie mogą mieć zdolności do skupienia, filtrowania rozproszeń i elastycznej kontroli poznawczej niż same „językowe” cechy mózgu.
bps.org.uk
Nanocząstki z cukrową powłoką przekroczyły barierę krew-mózg i zmniejszyły glejaka u myszy
Zespół z Oregon State University opracował lipidowe nanocząstki z cukrową powłoką, które przenoszą materiał genetyczny przywracający działanie genu supresorowego PTEN. Powłoka wykorzystuje transporter glukozy GLUT1, nadmiarowo obecny w glejaku, dzięki czemu terapia trafia preferencyjnie do guza i przechodzi przez barierę krew-mózg. U myszy wielokrotne dawki zmniejszały guz, nie wykazały mierzalnej toksyczności narządowej i wydłużyły medianę przeżycia o około 50%. To nadal etap przedkliniczny.
sciencealert.com
Oksytocyna w sprayu może ułatwiać trening samowspółczucia u osób z borderline
Badanie opisane w Psychiatry Research sprawdzało, czy donosowa oksytocyna pomoże osobom z borderline wejść w ćwiczenia oparte na samowspółczuciu. W 5-tygodniowej próbie osoby, które dostały oksytocynę przed sesjami, lepiej tworzyły i utrzymywały kojące obrazy mentalne niż grupa placebo. Nie zgłoszono działań niepożądanych. To sugeruje, że oksytocyna może być dodatkiem do terapii, ale potrzeba większych badań, by ocenić trwałość i zakres efektu.
psypost.org
Badanie 500 tys. osób: samotność silnie wiąże się z gorszym zdrowiem psychicznym i dobrostanem
Analiza około 500 tys. osób w wieku 38-73 lata z Wielkiej Brytanii pokazała, że poczucie samotności jest wyraźnie związane z gorszym zdrowiem psychicznym, niższym dobrostanem i gorszą ogólną kondycją zdrowotną, w tym częstszą wielochorobowością. Izolacja społeczna, rozumiana jako mała liczba kontaktów, także łączyła się z niższym dobrostanem, ale bez jasnego sygnału dla konkretnych chorób fizycznych. Wyniki wzmacniają rozróżnienie między samotnością a samą liczbą relacji.
bristol.ac.uk
Silne poleganie na AI przy nauce wiąże się z niższą pewnością siebie i większym wypaleniem
Badanie wskazuje, że studenci mocno opierający pracę na narzędziach AI częściej mają niższą samoocenę akademicką, czyli słabszą wiarę we własne kompetencje. To z kolei koreluje z większym lękiem, dystresem i wypaleniem. Autorzy opisują mechanizm „długu poznawczego”: rutynowe oddawanie AI części myślenia może osłabiać krytyczne myślenie, motywację i zaangażowanie. Wniosek nie brzmi „zakazać AI”, lecz używać jej tak, by wspierała naukę, a nie zastępowała wysiłek poznawczy.
bps.org.uk
Badanie wyjaśnia, skąd biorą się mimowolne myśli seksualne
Autorzy opisali łańcuch zależności: wyższy popęd seksualny przewidywał częstsze spontaniczne błądzenie myślami, a to z kolei częstsze niezamierzone myśli seksualne. W badaniu mężczyźni częściej raportowali wyższy popęd, większe zainteresowanie seksem niezobowiązującym, częstsze korzystanie z pornografii i więcej takich myśli niż kobiety. Wniosek jest ostrożny: to normalny element codziennego życia psychicznego, wynikający z kilku powiązanych czynników, a nie z jednej przyczyny.
psypost.org
Przegląd w Nature: zmiana klimatu zmienia rozprzestrzenianie chorób przenoszonych przez wodę
Nowy przegląd w Nature Reviews Microbiology podsumowuje, jak ocieplenie, zmiany opadów, powodzie i susze wpływają na choroby przenoszone przez wodę. Bakterie, wirusy i pasożyty reagują różnie: wyższa temperatura zwykle sprzyja bakteriom, a zarówno powodzie, jak i susze mogą zwiększać ryzyko zakażeń. Autorzy ostrzegają, że ekstremalne zjawiska pogodowe mogą osłabić postęp w walce z chorobami biegunkowymi, które odpowiadają za blisko 1,2 mln zgonów rocznie. Potrzebne są strategie dopasowane do patogenu i lokalnych warunków.
news.cuanschutz.edu
Nowe obrazowanie wykrywa stres suszowy roślin, zanim pojawi się więdnięcie
Zespół z University of Florida, USDA i NASA opracował system obrazowania hiperspektralnego, który wykrywa stres suszowy u upraw kilka dni przed widocznymi objawami. Narzędzie analizuje odbicie światła od liści w wielu długościach fali i wychwytuje subtelne zmiany fizjologiczne bez uszkadzania roślin. W testach na sałacie dokładność sięgała około 97% do piątego dnia ograniczonego podlewania. To może pomóc precyzyjniej sterować nawadnianiem w szklarniach i systemach upraw do zastosowań kosmicznych.
news.ufl.edu
Skóra może kodować ciepło i chłód inaczej, niż zakładano
Badacze z Queensland Brain Institute prześledzili odpowiedzi termoreceptorów na kontrolowane ogrzewanie i chłodzenie skóry. Wyniki sugerują, że te same komórki czuciowe mogą sygnalizować zarówno ocieplenie, jak i ochłodzenie: często zwiększają aktywność przy chłodzie i zmniejszają ją przy cieple. To podważa prosty model, według którego osobne populacje receptorów odpowiadają wyłącznie za nieszkodliwe ciepło albo chłód. Praca doprecyzowuje, jak układ nerwowy koduje temperaturę skóry.
qbi.uq.edu.au