W USA wykształcenie wyprzedza rasę jako główna linia podziału ideologicznego
Analiza dużych badań ankietowych z pięciu ostatnich lat wyborów prezydenckich w USA wskazuje, że różnice ideologiczne między grupami rasowymi wyraźnie zmalały, a dużo mocniej wzrosły różnice związane z wykształceniem. Do 2024 r. osoby bez dyplomu częściej deklarowały bardziej konserwatywne poglądy, a osoby po studiach bardziej liberalne. Autorzy opisują to jako rosnący „podział dyplomowy”, szczególnie silny wśród białych Amerykanów.
psypost.org
Badanie: częste oglądanie pornografii wiąże się u mężczyzn z gorszą satysfakcją seksualną
Zbiorcza analiza wielu badań porównała zależności między używaniem pornografii a funkcjonowaniem seksualnym kobiet i mężczyzn. U dorosłych mężczyzn częstsza konsumpcja była powiązana z gorszą funkcją seksualną, niższą satysfakcją i częstszymi dysfunkcjami. U kobiet podobny związek nie był widoczny, a w części wyników funkcjonowanie było podobne lub lepsze. To badanie korelacyjne, więc nie dowodzi, że pornografia bezpośrednio powoduje te problemy.
psypost.org
Zapach gorzkiej czekolady przed treningiem zmniejszał głód i zwiększał liczbę powtórzeń
W małym badaniu z Malezji 23 młodych mężczyzn ćwiczyło po poście, wąchając zapach gorzkiej czekolady, mlecznej czekolady albo wodę. Aromat gorzkiej czekolady najsilniej obniżał uczucie głodu, chęć jedzenia i zwiększał sytość, a także pozwalał wykonać więcej powtórzeń w serii prostowania nóg. Zapach mlecznej czekolady był oceniany jako przyjemniejszy, ale działał słabiej. Wyniki są wstępne i dotyczą małej grupy.
frontiersin.org
Naukowcy: drzewa w miastach to infrastruktura krytyczna, nie ozdoba
Autorzy wskazują, że miejska zieleń powinna być planowana jak drogi czy kanalizacja. Korony drzew obniżają temperaturę w upały, ograniczają spływ wód opadowych, poprawiają jakość powietrza, magazynują węgiel i wspierają bioróżnorodność. Szczególnie duże korzyści mają trafiać do biedniejszych dzielnic, które częściej są przegrzane i słabiej zazielenione. Problemem jest szybka utrata dojrzałych drzew, których odtworzenie zajmuje dekady.
nationalobserver.com
Brexit pogorszył jakość opieki w NHS przez odpływ pielęgniarek z UE
Badanie ekonomiczne pokazuje, że szpitale w Anglii bardziej zależne od pielęgniarek z UE przed referendum z 2016 r. po Brexicie mocniej straciły doświadczony personel. Napływ pielęgniarek z UE spadł, a braki częściej uzupełniano mniej doświadczonymi pracownikami spoza UE na niższych stopniach płac. Autorzy wiążą te zmiany z ok. 5% wzrostem ryzyka zgonu w szpitalu i większą liczbą nieplanowanych readmisji pacjentów nagłych.
academic.oup.com
W domu potrzebny jest „czempion” solarów, by częściej wygrywała decyzja o panelach
Badanie nad decyzjami domowymi sugeruje, że montaż paneli fotowoltaicznych częściej dochodzi do skutku, gdy jedna osoba w gospodarstwie wyraźnie pcha temat do przodu, zbiera informacje i przekonuje resztę domowników. Według autorów zrozumienie tych ról może pomóc zwiększyć adopcję dachowej fotowoltaiki w USA, która dziś sięga około 8% domów.
news.osu.edu
Bogatsze środowisko zabawek wiązano z lepszą komunikacją niemowląt
Badanie wskazuje, że liczba i różnorodność zabawek w domu korelują z lepszą zabawą i wcześniejszym rozwojem komunikacji u niemowląt. Najmocniej z wynikami łączyły się zabawki poznawcze, muzyczne i wspierające koordynację ruchową. Autorzy podkreślają, że same zabawki nie muszą być przyczyną efektu — bogatsze otoczenie może po prostu iść w parze z bardziej wspierającymi interakcjami rodzica z dzieckiem.
psypost.org
Dzieci 5–9 lat potrafią zachowywać się partyjnie, ale prywatna odpowiedź osłabia efekt
Badacze z NYU sprawdzili, jak dzieci w wieku 5–9 lat oceniają twierdzenia przypisane do „swojej” i „obcej” grupy. W warunkach publicznych często popierały własną grupę nawet wtedy, gdy dowody wskazywały co innego. Gdy odpowiedzi były prywatne albo dzieci dostawały wyraźny powód, by dbać o trafność, efekt partyjności w dużej mierze znikał. To sugeruje wpływ presji społecznej, a nie brak zdolności do rozumowania.
nyu.edu
Długie narażenie na pył PM10 powiązano z wyższym ryzykiem choroby Parkinsona
Badanie kohortowe z Włoch wiąże długotrwałe narażenie na zanieczyszczenie powietrza, zwłaszcza pył PM10, z większym ryzykiem zachorowania na chorobę Parkinsona. Według opisu każdemu wzrostowi stężenia PM10 o 15 μg/m³ towarzyszył 18% wzrost względnego ryzyka. Autorzy sugerują też, że część związku może wyjaśniać marker krwi lipoproteina(a). To wynik obserwacyjny, więc nie potwierdza jeszcze prostego związku przyczynowego.
cam.ac.uk
Modelowanie: epidemia ospy z 1789 r. w Australii mogła wyjść z brytyjskiej osady w Sydney
Zespół UNSW połączył zapisy historyczne z modelowaniem szerzenia się choroby i ocenił, że epidemia ospy w 1789 r. najpewniej zaczęła się w brytyjskim przyczółku w Sydney, a nie przez północne szlaki handlowe. Badacze szacują, że mogła zabić nawet około 220 tys. rdzennych mieszkańców wschodniej Australii. Praca wzmacnia tezę o katastrofalnym wpływie kolonizacji i podważa alternatywne hipotezy o innym źródle zakażenia.
unsw.edu.au
U szczurów ekspozycja matki na morfinę przed ciążą wpłynęła na zachowanie potomstwa
W badaniu na szczurach samice dostawały morfinę w wodzie pitnej w okresie dojrzewania, jeszcze przed zajściem w ciążę. Ich potomstwo częściej wykazywało zachowania lękowe oraz zmiany w ekspresji genów związanych z plastycznością neuronalną i regulacją epigenetyczną, m.in. miR-96, miR-137, MeCP2 i HDAC2 w hipokampie. Wynik sugeruje możliwą „pamięć” epigenetyczną, ale dotyczy modelu zwierzęcego i nie przekłada się wprost na ludzi.
tandfonline.com
Nowy system przyspiesza szukanie antybiotyków blokujących syntezę RNA u bakterii Gram-ujemnych
Naukowcy opracowali ulepszony system reporterowy do szybkiego wychwytywania związków hamujących syntezę RNA u bakterii Gram-ujemnych, takich jak Pseudomonas aeruginosa. Narzędzie wykorzystuje zmodyfikowany szczep E. coli, w którym zaburzenie transkrypcji wzmacnia ekspresję konkretnego genu, mierzoną metodą RT-qPCR. To ma pomóc szybciej selekcjonować kandydatów na antybiotyki przeciw patogenom wielolekoopornym.
mdpi.com
62% dorosłych Amerykanów ocenia swoją znajomość statystyki jako niską
Ogólnokrajowy sondaż w USA pokazał, że 62% dorosłych uważa, że słabo rozumie statystykę, a 90% deklaruje, że częściej korzystałoby z danych, gdyby lepiej je rozumiało. Wyższe wykształcenie wiązało się z wyższą samooceną kompetencji statystycznych, a starszy wiek z niższą. Autorzy wskazują na potrzebę lepszej edukacji statystycznej także poza szkołą i studiami.
doi.org
Fosylia sprzed ponad 550 mln lat może pokazywać najstarszą „praworęczność” w świecie zwierząt
Analiza skamieniałości Spriggina floundersi z okresu ediakaru wskazuje na stałą preferencję skrętu w prawo w badanej populacji. To sugeruje wczesną asymetrię zachowania, czyli odpowiednik „praworęczności”, istniejący na długo przed pojawieniem się kręgowców i złożonych układów nerwowych. Jeśli interpretacja się utrzyma, przesuwa to początki lateralizacji bardzo głęboko w historii ewolucji.
eurekalert.org
Ludzkie neurony kory mają większą złożoność obliczeniową niż neurony szczura
Autorzy pracy w PNAS porównali neurony piramidowe kory mózgowej ludzi i szczurów przy użyciu modeli biofizycznych oraz własnego wskaźnika functional complexity index. Wynik: ludzkie neurony osiągały wyższą złożoność funkcjonalną, głównie dzięki bardziej rozbudowanym dendrytom i silniejszym nieliniowościom synaptycznym zależnym od receptorów NMDA. Sugeruje to, że pojedynczy ludzki neuron może wykonywać bardziej złożone przekształcenia sygnałów.
pnas.org