W Japonii ojcowie pierworodnych córek częściej popierają równość płci
Analiza reprezentatywnych danych sondażowych z lat 2000–2018 wskazuje na tzw. „efekt pierwszej córki”. Ojcowie, których pierwsze dziecko jest dziewczynką, częściej odrzucają tradycyjne role płciowe i częściej popierają konkretne rozwiązania prokobiece, m.in. osobne nazwiska po ślubie czy sukcesję po linii żeńskiej. Efekt był wąski: dotyczył głównie kwestii równości płci, a nie ogólnej ideologii, imigracji czy bezpieczeństwa.
psypost.org
Australijscy rodzice rezygnują z kolejnego dziecka głównie przez wyczerpanie
Badanie Flinders University objęło ponad 1 tys. australijskich rodziców i pokazuje, że o decyzji o kolejnym dziecku często nie przesądzają finanse, lecz koszt fizyczny i psychiczny rodzicielstwa. Kluczowe były zmęczenie, przeciążenie, lęk, depresja poporodowa i pytanie, czy da się „przejść przez to jeszcze raz”. Wyniki wpisują się w niski współczynnik dzietności Australii, ok. 1,5 dziecka na kobietę, i sugerują potrzebę lepszego wsparcia zdrowotnego i psychologicznego.
news.flinders.edu.au
Trauma Holokaustu u matek powiązana z ponad 2-krotnie wyższym ryzykiem schizofrenii u dzieci
Badanie wykazało, że dzieci ocalałych z Holokaustu miały ponad dwukrotnie wyższe ryzyko schizofrenii, jeśli ich matki miały więcej niż 5 lat, gdy zaczęły się prześladowania. Związek utrzymał się po uwzględnieniu czynników socjodemograficznych, masy urodzeniowej i historii hospitalizacji psychiatrycznej matki. U rodziców, którzy mieli wtedy 5 lat lub mniej, takiego wzrostu nie stwierdzono. To sugeruje możliwy międzypokoleniowy wpływ ciężkiej traumy, ale mechanizm nadal wymaga wyjaśnienia.
bfhu.org
Przemoc wobec kobiet wiąże się z cięższą menopauzą i jej wcześniejszym początkiem
Przegląd opublikowany w „Maturitas” wskazuje, że kobiety z doświadczeniem przemocy mogą wchodzić w menopauzę nawet do 20 miesięcy wcześniej. Częściej zgłaszają też silniejsze uderzenia gorąca, gorszy sen, problemy nastroju, dolegliwości seksualne i moczowo-płciowe. Autorzy opisują również wyższe ryzyko osteoporozy, złamań oraz problemów z pamięcią i uwagą. Proponowane wyjaśnienie to długotrwałe skutki przewlekłego stresu dla układu hormonalnego i ogólnego zdrowia.
ugr.es
Mały satelita mógłby wykrywać ukrytą broń jądrową na orbicie z 4 km
Proponowany cubesat-inspektor miałby szukać neutronów powstających, gdy wysokoenergetyczne protony z pasów Van Allena uderzają w uranową obudowę bomby termojądrowej. Symulacje zespołu z MIT sugerują, że pojedynczy satelita mógłby potwierdzić obecność takiej broni z odległości ok. 4 km w około tydzień, a przy kilku satelitach lub bliższym podejściu nawet w kilka godzin. To na razie koncepcja oparta na modelowaniu, ale mogłaby pomóc egzekwować zakaz rozmieszczania broni jądrowej w kosmosie.
sciencenews.org
Modele pokazują, że wysoki poziom kanibalizmu może przyspieszać wymieranie populacji
Modele matematyczne i ekologiczne sugerują, że gdy kanibalizm w obrębie gatunku staje się bardzo częsty, populacja może rosnąć wolniej i być bardziej narażona na załamanie. Powód jest prosty: dodatkowa śmiertelność zaczyna przewyższać korzyści. W niektórych warunkach, np. przy niedoborze zasobów, kanibalizm może chwilowo stabilizować liczebność, ale przy wysokim natężeniu zwykle zwiększa ryzyko spadku i lokalnego wyginięcia.
refractor.io
Byli gracze NFL częściej umierają z powodu chorób neurodegeneracyjnych
Duże badanie śmiertelności wykazało, że emerytowani gracze NFL byli około 3 razy bardziej narażeni na zgon z powodu chorób neurodegeneracyjnych niż ogólna populacja mężczyzn w USA. W przypadku choroby Alzheimera i ALS ryzyko było około 4-krotnie wyższe. Jednocześnie całkowita śmiertelność była niższa niż w populacji ogólnej, co pokazuje, że problem dotyczy konkretnie chorób związanych m.in. z powtarzanymi urazami głowy.
massgeneralbrigham.org
Jedna dawka LSD poprawiła naukę sekwencji ruchów następnego dnia
W randomizowanym badaniu krzyżowym z placebo zdrowi dorośli po pojedynczej dawce LSD 100 µg lepiej wykonywali następnego dnia zadanie uczenia motorycznego, konkretnie szybkie stukanie palcami w określonej sekwencji. Poprawa dotyczyła utrwalenia umiejętności bez spadku dokładności. Po tygodniu odnotowano też niższy odczuwany stres i pewne zmiany elastyczności poznawczej. To jednak wstępny wynik z małej próby, niewystarczający do zastosowań klinicznych lub „ulepszania” sprawności.
nature.com
Symulacje: rozjaśnianie chmur nad oceanem mogłoby osłabiać skrajne El Niño
Modele klimatyczne sugerują, że marine cloud brightening, czyli rozpylanie cząstek soli morskiej w celu zwiększenia odbijalności niskich chmur, mogłoby osłabić skrajne epizody ENSO. W badaniu intensywność El Niño w subtropikalnym wschodnim Pacyfiku spadła nawet o ok. 60%. Mechanizm obejmuje chłodzenie powierzchni oceanu, osuszanie powietrza i wzmacnianie pasatów. To wyniki symulacyjne; autorzy podkreślają też ryzyko skutków ubocznych w innych regionach świata.
sciencenews.org
Lokalne hate crimes powiązano z większą skłonnością do głosowania korespondencyjnego
Badanie pokazało, że Afroamerykanie mieszkający w hrabstwach z wyższą liczbą przestępstw z nienawiści częściej wybierają głosowanie pocztą zamiast lokalu wyborczego. Zależność utrzymywała się po uwzględnieniu innych cech społeczności. U białych wyborców podobny efekt nie osiągnął istotności statystycznej. Autorzy interpretują to jako możliwą strategię unikania ryzyka zastraszania lub przemocy w przestrzeni publicznej podczas wyborów.
psypost.org
Wymaz z jamy ustnej wykrywa raka w 60–90 minut z dokładnością ponad 90%
Test qMIDS wykorzystuje szczoteczkowy wymaz lub małą próbkę zmiany w jamie ustnej, a następnie mierzy ekspresję mRNA genów związanych z nowotworem metodą PCR. Wynik jest przeliczany na liczbowy wskaźnik ryzyka złośliwości. Walidacje kliniczne w kilku krajach raportowały dokładność rzędu 90–95%, czułość do ok. 94% i mało wyników fałszywie dodatnich. Atutem jest szybki czas badania i użycie standardowej aparatury PCR, ale skuteczność zależy od dalszego wdrożenia i niezależnych testów.
sciencealert.com
Szumy uszne są częste u byłych futbolistów i wiążą się z urazami głowy
W Harvard Football Players Health Study obejmującym 1085 byłych zawodników zawodowego futbolu amerykańskiego 38% zgłosiło tinnitus w ostatnich 12 miesiącach. Ryzyko było wyraźnie wyższe u osób z większą liczbą objawów wstrząśnień mózgu. Co ważne, powiązania między powtarzanymi urazami głowy a problemami poznawczymi, depresją i lękiem były silniejsze u graczy z tinnitus, co sugeruje, że szumy uszne mogą być użytecznym markerem kumulacyjnego urazu.
hsph.harvard.edu
Część cech „mrocznej triady” wiązano z łagodniejszą reakcją organizmu na ostry stres
W eksperymencie z udziałem 139 studentów osoby z wyższym nasileniem narcyzmu zgłaszały mniej lęku i miały mniejsze wzrosty ciśnienia podczas zadania stresowego. Wyższa psychopatia wiązała się z niższym subiektywnym stresem i mniejszym wzrostem tętna. Makiawelizm nie dawał takiego efektu, a po uwzględnieniu pozostałych cech był związany z większym lękiem. Autorzy mówią o ograniczonym „buforze” wobec ostrego stresu, nie o korzystnym profilu osobowości.
sciencex.com
Stymulacja konkretnych neuronów poprawiła objawy Huntingtona u myszy
Zespół z UC San Diego i Niemiec zidentyfikował zaburzone obwody w korze ruchowej myszy z chorobą Huntingtona i użył optogenetyki do pobudzenia neuronów VIP, czyli określonego typu neuronów hamujących. Taka precyzyjna stymulacja przywróciła bardziej prawidłową aktywność sieci i poprawiła ruch oraz uczenie motoryczne. Efekt utrzymywał się jeszcze kilka dni po zakończeniu stymulacji. To obiecujący wynik przedkliniczny, ale dotyczy modelu mysiego, nie terapii gotowej dla ludzi.
today.ucsd.edu
Neandertalczycy i Homo sapiens w tej samej jaskini mieli bardzo podobne zwyczaje
Badania jaskini na śródziemnomorskim wybrzeżu Turcji pokazują, że Neandertalczycy ok. 77–59 tys. lat temu i późniejsi Homo sapiens ok. 59–47 tys. lat temu polowali na te same zwierzęta, pozyskiwali krzemień z tych samych miejsc i używali podobnych muszli Columbella, czasem przerabianych na ozdoby. Ponieważ nie ma wyraźnego śladu nakładania się pobytu obu grup w tym miejscu, autorzy sugerują możliwy transfer wiedzy kulturowej między populacjami.
kyoto-u.ac.jp
Trzmiele różnie reagują na smak słodki, gorzki i słony, co może wskazywać na prostą ocenę afektywną
Autorzy pracy w PNAS nagrali w zwolnionym tempie reakcje trzmieli Bombus terrestris na różne roztwory. Po cukrze owady wysuwały głaszczkę, a po smakach gorzkich i słonych częściej wycierały aparat gębowy i potrząsały głową. Badacze uważają, że to nie tylko odruchy, ale sygnał podstawowej oceny „lubię–nie lubię” zależnej od stanu wewnętrznego. To nie dowód na ludzkie emocje u owadów, lecz argument za bardziej złożonym przetwarzaniem bodźców.
pnas.org
