Przebodźcowane wnętrza mogą przeciążać mózg; problem dotyczy m.in. pasków, migotania i zagracenia
Międzynarodowy przegląd kierowany przez University of Stirling wskazuje, że nowoczesne przestrzenie z pasami, wysokim kontrastem, migającym światłem, chaosem wizualnym i gęsto ustawionymi produktami mogą wywoływać dyskomfort wzrokowy, zmęczenie oczu, stres i poczucie przytłoczenia. Autorzy tłumaczą to tym, że ludzki układ wzrokowy lepiej radzi sobie z bodźcami podobnymi do naturalnych. Silniej mogą reagować osoby z migreną, autyzmem, ADHD, dysleksją lub epilepsją.
stir.ac.uk
Ograniczenie szczepionki MMRV może najbardziej uderzyć w biedniejsze i mniejszościowe rodziny z małymi dziećmi
Nowe badanie ocenia skutki decyzji panelu doradczego RFK Jr., by ograniczyć stosowanie skojarzonej szczepionki MMRV u dzieci poniżej 4. roku życia i częściej wracać do osobnych dawek MMR oraz przeciw ospie wietrznej. Autorzy wskazują, że więcej wizyt i logistyki może szczególnie utrudnić szczepienia rodzinom o niższych dochodach i mniejszościom, które częściej zmagają się z barierami transportu, terminów i dostępu do opieki.
arstechnica.com
Autorytarny szef sprzyja wypaleniu i „quiet quitting” w chińskich MŚP
Badanie w chińskich małych i średnich firmach pokazuje, że styl zarządzania oparty na kontroli i przymusie zwiększa wypalenie pracowników, a to przekłada się na większe wycofanie z pracy. Efekt był silniejszy tam, gdzie przełożeni oczekiwali pracy mimo choroby lub skrajnego zmęczenia. Wniosek jest praktyczny: presja krótkoterminowo może wymuszać obecność, ale długoterminowo obniża zaangażowanie i wyniki zespołu.
doi.org
Szczepionka przeciw glejakom dała obiecujące wyniki po 8 latach, ale to wciąż wczesny etap badań
Niemiecki zespół opisał 8-letnią obserwację 33 pacjentów z wysoko złośliwymi astrocytoma leczonych peptydową szczepionką obok operacji, radioterapii i chemioterapii. Po tym czasie 66% chorych żyło, a u 42% nie doszło do progresji. Szczepionka miała nauczyć układ odpornościowy rozpoznawania mutacji guza. Wyniki są zachęcające, ale to mała próba fazy 1, zaprojektowana głównie do oceny bezpieczeństwa, nie do potwierdzenia skuteczności.
dkfz.de
Badanie: mężczyźni i kobiety podobnie radzą sobie z multitaskingiem, różnica wyszła głównie w mówieniu
W eksperymencie Brunel University 41 mężczyzn i 37 kobiet wykonywało jednocześnie cztery zadania fizyczne pod rosnącą presją czasu. Nie stwierdzono różnic w samej wydajności. Gdy dodano zadanie rozmowy, mężczyźni odpowiadali na mniej pytań, przez co obserwatorzy częściej oceniali ich jako gorszych wielozadaniowców. Badanie sugeruje, że stereotyp może wynikać bardziej z mniejszej „gadatliwości” niż z realnie słabszego wykonywania wielu zadań naraz.
brunel.ac.uk
Rodzice częściej atakują dyrektorów szkół niż nauczycieli; ponad 40% zgłosiło groźby słowne
Ogólnokrajowe badanie w USA pokazuje, że administratorzy szkół K-12 częściej niż nauczyciele i szkolni specjaliści zdrowia psychicznego doświadczają agresji ze strony rodziców. Ponad 4 na 10 zgłosiło groźby lub werbalną przemoc, a około 1 na 5 publiczne upokarzanie lub cyberprzemoc. Autorzy wiążą to ze wzrostem stresu, obaw o bezpieczeństwo i ryzykiem odejść z zawodu, co może pogarszać klimat pracy w szkołach.
news.osu.edu
Nowsze wersje ChatGPT nie poprawiły wyraźnie trafności porad, kiedy objawy wymagają pilnej pomocy
Badanie w npj Digital Medicine porównało 22 wersje ChatGPT na 45 prawdziwych opisach objawów. Modele miały wskazać, czy potrzebny jest SOR, zwykła wizyta lekarska czy samoleczenie. Najlepszy wynik osiągnął model o1-mini: 74% poprawnych odpowiedzi. Nowsze modele nie dawały stałej poprawy, a większość zbyt często zalecała pilniejszą pomoc, szczególnie myląc przypadki nadające się do samopieki. To za mało, by używać ich samodzielnie do triage’u medycznego.
nature.com
Suche plastry z mikroigłami mogą ułatwić przechowywanie szczepionek mRNA bez chłodzenia
Zespół z RMIT, MIT i Harvard Medical School rozwija plastry z setkami mikroigieł, które dostarczają mRNA do skóry zamiast klasycznego zastrzyku. Badanie wskazuje, jakie parametry formulacji — zwłaszcza budowa nanocząstek lipidowych i ilość polimeru w plastrze — najlepiej chronią mRNA podczas suszenia i ponownego rozpuszczania. Celem są szczepionki mRNA stabilne w temperaturze pokojowej, co mogłoby ograniczyć potrzebę kosztownego łańcucha chłodniczego.
rmit.edu.au
Fale upałów zwiększają hospitalizacje psychiatryczne; analiza objęła 2,6 mln przyjęć w 852 lokalizacjach
Wielokrajowe badanie przeanalizowało ponad 2,6 mln hospitalizacji w ciepłych porach roku w 852 miejscach w Brazylii, Kanadzie, Chile i Nowej Zelandii z lat 2000–2019. Wykazano, że dłuższe epizody ekstremalnego ciepła podnoszą ryzyko przyjęć z powodu zaburzeń psychicznych i behawioralnych. Możliwe mechanizmy to gorszy sen, stres fizjologiczny, zaburzona termoregulacja i wpływ leków wrażliwych na temperaturę. Szczególnie narażeni są starsi i mieszkańcy słabiej obsługiwanych obszarów.
eurekalert.org
W chorobie dwubiegunowej część leków wiązano z mniejszą objętością struktur limbicznych, lithium nie
Duża analiza MRI wskazuje, że u osób z chorobą afektywną dwubiegunową stosowanie leków przeciwpsychotycznych i przeciwdrgawkowych stabilizujących nastrój, a czasem także antydepresantów, było powiązane z mniejszą objętością hipokampa, wzgórza i ciała migdałowatego oraz większymi komorami. Inaczej wyglądało to przy lithium: jego stosowanie wiązano z większą objętością hipokampa i wzgórza. To badanie obserwacyjne, więc nie dowodzi prostego związku przyczynowego, ale sugeruje różnice między klasami leków.
nature.com
Badanie 30 tys. osób: większa objętość 6 obszarów mózgu i wyższe wykształcenie przewidują lepszą pamięć roboczą
Analiza neuroobrazowania około 30 tys. osób w wieku średnim i starszym wykazała, że większa objętość tkanki w sześciu kluczowych regionach mózgu wiąże się z lepszym wynikiem w testach pamięci roboczej. Silnym czynnikiem było też wyższe wykształcenie. Wyniki wspierają pogląd, że sprawność pamięci roboczej zależy od całej sieci struktur, m.in. kory przedczołowej, ciemieniowej, jąder podstawy i móżdżku, a nie od jednego obszaru.
psypost.org
Kopiowanie treści od AI osłabia poczucie sprawczości w pracy; współpraca z AI działa lepiej
Badanie pokazuje, że nie samo użycie AI, lecz sposób użycia wpływa na pracownika. Pasywne kopiowanie gotowych odpowiedzi obniżało poczucie własnej skuteczności, sprawstwa i sensu pracy — w opisie podano spadki rzędu ok. 20% dla poczucia własności efektu i 10% dla sensu oraz self-efficacy. Gdy ludzie najpierw tworzyli szkic sami, a AI służyła do dopracowania, te straty nie występowały. To ważna wskazówka dla firm wdrażających generatywną AI.
scienceofmoney.org
57 mln ha lasów tropikalnych przekroczyło bezpieczny próg fotosyntezy przez upał
Badanie opisuje, że rosnące temperatury wypychają duże obszary lasów tropikalnych ponad granicę, przy której liście mogą bezpiecznie prowadzić fotosyntezę. Autorzy szacują, że dotyczy to już 57 mln hektarów. Gdy aparat fotosyntetyczny jest uszkadzany przez ciepło, drzewa rosną wolniej i gorzej pochłaniają CO2. To osłabia jeden z najważniejszych naturalnych magazynów węgla i zwiększa ryzyko zbliżania się tych ekosystemów do punktów krytycznych.
pnas.org
Komórki dopaminergiczne z ludzkich embrionalnych komórek macierzystych przetestowano u 12 osób z Parkinsonem
W otwartym badaniu fazy 1/2 12 pacjentom z chorobą Parkinsona wszczepiono do obu jąder skorupy progenitory neuronów dopaminergicznych pochodzące z ludzkich embrionalnych komórek macierzystych. Głównym celem było bezpieczeństwo: nie odnotowano ciężkich działań niepożądanych związanych z przeszczepem, guzów ani dyskinez wywołanych graftem. Obrazowanie wskazało przeżycie komórek, a oceny ruchowe poprawiły się, zwłaszcza przy wyższej dawce. To wynik wstępny, wymagający większych badań.
nature.com
Chemicy opracowali „podwójny” uchwyt reaktywny, który pozwala przyłączać dwa fragmenty do jednej pozycji
Nowa strategia chemiczna wprowadza tzw. dual-site substitution handle — grupę, która zachowuje się jak dwa niezależne miejsca reaktywne. Dzięki temu można etapowo dołączać różne fragmenty do jednego szkieletu cząsteczki, co upraszcza syntezę bardziej złożonych związków i koniugatów. Podejście opiera się na stabilnych, łatwych do wprowadzenia grupach funkcyjnych i ma zwiększać modułowość projektowania cząsteczek.
cen.acs.org
Chirurdzy zdalnie sterowali humanoidami podczas operacji pęcherzyka u żywych świń
W badaniu przedklinicznym chirurdzy teleoperowali humanoidalne roboty Unitree G1 podczas małoinwazyjnego usunięcia pęcherzyka żółciowego u żywych świń. Nie była to autonomia robota, lecz zdalne sterowanie przez człowieka. Celem było sprawdzenie, czy tańsza i bardziej kompaktowa platforma niż klasyczne systemy chirurgiczne może w przyszłości wspierać zabiegi w małych szpitalach, na terenach wiejskich czy w warunkach wojskowych. Do zastosowań u ludzi potrzebne są dalsze testy bezpieczeństwa i skuteczności.
arstechnica.com