Jedna dawka psylocybiny zmieniła strukturę mózgu i wiązała się z lepszym samopoczuciem po miesiącu
Badanie na 28 zdrowych dorosłych bez wcześniejszych doświadczeń psychodelicznych pokazało, że 25 mg psylocybiny przejściowo zwiększa „entropię” mózgu, czyli różnorodność aktywności neuronalnej, mierzoną EEG i fMRI. Silniejsze zmiany podczas sesji wiązały się następnego dnia z większym wglądem psychologicznym, a po miesiącu z lepszym dobrostanem, większą elastycznością poznawczą i gęstszymi traktami nerwowymi w DTI. To obiecujące wyniki, ale próba była mała i potrzebne są dalsze badania.
theguardian.com
Jedzenie jaj wiązano z niższym ryzykiem Alzheimera u osób 65+
W kohorcie Adventist Health Study-2, śledzonej średnio przez 15,3 roku, osoby 65+ jedzące co najmniej 5 jaj tygodniowo miały do 27% niższe ryzyko choroby Alzheimera niż osoby niejedzące jaj. W osobnym badaniu 1024 seniorów spożycie co najmniej 1 jajka tygodniowo wiązało się z 47% niższym ryzykiem oraz mniejszą patologią w mózgu. Około 39% tego efektu tłumaczono choliną. To badania obserwacyjne: pokazują związek, ale nie dowodzą, że to same jajka chronią przed chorobą.
eurekalert.org
Mniej tłuszczu trzewnego, wolniejszy zanik mózgu: 16-letnie badanie MRI
Analiza 533 osób w średnim wieku pokazała, że długotrwałe ograniczenie tłuszczu trzewnego, czyli tłuszczu wokół narządów jamy brzusznej, wiązało się z wolniejszym zanikiem mózgu, lepszym zachowaniem objętości istoty szarej i hipokampa oraz wyższymi wynikami MoCA. Kluczowe było nie tyle samo schudnięcie, ile utrzymanie niższego poziomu tłuszczu trzewnego przez 5–16 lat. Zależność nie dotyczyła BMI ani tłuszczu podskórnego, a ważnymi mediatorami były kontrola glukozy i wrażliwość na insulinę.
eurekalert.org
Humor córek pomaga w rozmowach o seksie, humor matek może je utrudniać
Badanie par matka–córka opublikowane w 2026 r. wykazało, że gdy nastoletnie córki używają humoru w rozmowach o seksie, częściej mówią otwarcie o swoich doświadczeniach i potrzebach. Ta otwartość była potem powiązana z lepszym dobrostanem seksualnym, m.in. większą akceptacją własnej seksualności i poczuciem kontroli. Odwrotnie działał humor matek: był związany z mniejszą gotowością córek do otwierania się. To sugeruje, że liczy się nie sam żart, ale kto i jak go używa.
psypost.org
Mikroplastik w powietrzu działa jak czynnik ocieplający klimat
Badanie w Nature Climate Change wskazuje, że kolorowe mikro- i nanoplastiki unoszące się w atmosferze mają netto efekt ocieplający równy ok. 16% działania sadzy, czyli black carbon. Nad obszarami o dużym stężeniu plastiku, jak północny Pacyfik, wpływ ten może być lokalnie niemal 5 razy większy niż w przypadku sadzy. Globalnie to wciąż dużo mniej niż wpływ CO2, ale autorzy sugerują, że modele klimatyczne powinny uwzględniać atmosferyczny plastik jako aktywny czynnik wymuszający.
nature.com
Odkryto ochronny szlak w Parkinsonie, ale efekt widać tylko u samic
Zespół z Texas A&M opisał szlak z udziałem receptorów reagujących na nikotynę, który w modelach choroby Parkinsona chronił neurony produkujące dopaminę i spowalniał postęp zmian. Ważne: badacze nie podawali nikotyny, tylko badali sam mechanizm ochronny. Efekt obejmował lepsze przeżycie neuronów i mniej sygnałów degeneracji, ale wystąpił wyłącznie u samic, a nie u samców. To może pomóc w tworzeniu terapii spowalniających chorobę, lecz na razie mowa o wynikach przedklinicznych.
stories.tamu.edu
Eksperci AI i społeczeństwo inaczej oceniają ryzyko i wartość sztucznej inteligencji
Badanie w AI & Society porównało odpowiedzi 119 ekspertów AI i 1100 osób z ogółu społeczeństwa w 71 scenariuszach, m.in. z ochrony zdrowia, pracy i zrównoważonego rozwoju. Eksperci częściej widzieli AI jako użyteczne, wykonalne i wartościowe, a ryzyka słabiej wpływały na ich końcową ocenę. Społeczeństwo mocniej akcentowało kwestie bezpieczeństwa, sprawiedliwości i zaufania. Wniosek jest praktyczny: sama poprawa technologii nie zamknie tej luki bez lepszej komunikacji i uwzględnienia obaw społecznych.
doi.org
„Super shoes” poprawiają wyniki biegowe, ale mogą przenosić przeciążenia
Buty startowe z płytką z włókna węglowego i grubą pianką poprawiają ekonomię biegu o ok. 4% i wyniki o ok. 2% w długich dystansach. Dzieje się tak m.in. dzięki większemu zwrotowi energii z pianki i mniejszym stratom w stawie skokowym. Jednocześnie obciążenia przesuwają się z łydki i Achillesa na kolana, biodra i przodostopie, co może zwiększać ryzyko urazów przeciążeniowych, np. kości łódkowatej. Eksperci zalecają stopniowe wdrażanie i rotację z tradycyjnymi butami.
massgeneralbrigham.org
Przegląd badań: modele wody w lasach nadal słabo łapią „szybkie tory” przepływu w glebie
Nowy przegląd w Hydrological Processes podsumowuje badania nad przepływami preferencyjnymi w glebie, czyli drogami, którymi woda i składniki odżywcze przemieszczają się szybciej niż zakładają standardowe modele. Chodzi m.in. o spływ po pniach drzew i ruch przez makropory. Autorzy wskazują, że zjawisko jest ważne dla retencji wody, erozji i funkcjonowania ekosystemów leśnych, ale nadal słabo przewidywalne. To istotne dla modeli hydrologicznych używanych w planowaniu leśnym i analizie zmian klimatu.
researchgate.net
Metan spod lądolodu sugeruje, że Grenlandia mocno cofała się w środkowym holocenie
Naukowcy przebadali wodę roztopową z 26 strumieni wzdłuż 2000 km zachodniego obrzeża lądolodu Grenlandii i wykryli podlodowy metan mający 1500–4500 lat. Gaz powstał z rozkładu materii organicznej przez mikroby w warunkach beztlenowych, co wskazuje, że w środkowym holocenie, ok. 9–4 tys. lat temu, lądolód cofnął się na tyle, by odsłonić teren dla tundry i akumulacji węgla. Szacowany obecny wypływ to ok. 715 ton CH4 rocznie; topnienie może ten strumień zwiększać.
nature.com