Badanie: regularne oglądanie Fox News wiązano z silniejszą wiarą w teorię „wielkiego zastąpienia”
Analiza opublikowana w „PS: Political Science & Politics” śledziła tych samych respondentów w czasie i wykazała, że wzrost oglądania wybranych programów Fox News wiązał się ze wzrostem poparcia dla teorii „wielkiego zastąpienia”. Wśród regularnych widzów prawie dwie trzecie zgadzało się ze stwierdzeniem, że imigranci „najeżdżają i kolonizują” kraj, wobec około połowy ogółu białych Amerykanów. Autorzy kontrolowali cechy demograficzne i polityczne, co wzmacnia wniosek o wpływie ekspozycji medialnej na takie postawy.
psypost.org
Miejsce przy oknie mogło poprawić wyniki egzaminu o ok. 0,09 odchylenia standardowego
Badanie wykorzystało losowy przydział miejsc podczas chińskich egzaminów wstępnych na studia. Studenci siedzący przy oknie z widokiem na zewnątrz uzyskali wyniki wyższe o ok. 8,9–9,1% odchylenia standardowego. Autorzy wiążą efekt z teorią regeneracji uwagi: kontakt z widokiem natury może chwilowo odświeżać koncentrację. Ważne zastrzeżenie: podobny test terenowy w USA nie wykazał istotnej różnicy, więc efekt może zależeć od kontekstu i wymaga dalszych potwierdzeń.
sciencedirect.com
Nowe dane z Georgii: po narodzinach dziecka ojcowie też umierają z przyczyn możliwych do uniknięcia
Badacze z Northwestern przeanalizowali zgony ojców po narodzinach dziecka w Georgii i wskazali, że większość była potencjalnie możliwa do uniknięcia. Najczęstsze przyczyny to zabójstwa, urazy przypadkowe i samobójstwa. W przeciwieństwie do zgonów matek, śmiertelność ojców praktycznie nie jest systematycznie monitorowana. Autorzy podkreślają, że to luka zdrowia publicznego: lepsze śledzenie danych mogłoby pomóc wcześniej wykrywać ryzyko i kierować wsparcie do rodzin w krytycznym okreszie po porodzie.
news.northwestern.edu
4 filiżanki kawy dziennie badano pod kątem nastroju i stresu przez wpływ na mikrobiom jelit
W badaniu APC Microbiome Ireland 62 osoby najpierw odstawiły kawę na 2 tygodnie, a potem ponownie ją wprowadziły. Zarówno kawa z kofeiną, jak i bezkofeinowa zmieniały skład bakterii jelitowych w sposób powiązany z lepszym nastrojem i niższym stresem. W opisie badania kawa z kofeiną była łączona z lepszą koncentracją i czujnością, a bezkofeinowa z poprawą uczenia się, pamięci i snu. To wciąż wstępne wyniki z małej grupy, ale sugerują, że działanie kawy wykracza poza samą kofeinę.
medicalnewstoday.com
Sondaż USA: mikrodozowanie konopi deklarowało 9,4% dorosłych, częściej niż psylocybiny czy LSD
W ogólnokrajowym badaniu 1525 dorosłych Amerykanów z końca 2023 r. 9,4% zadeklarowało mikrodozowanie konopi przynajmniej raz w życiu, co odpowiada ok. 24 mln osób. Dla porównania psylocybinę wskazało 5,3%, LSD 4,8%, a MDMA 2,2%. Bieżące użycie także najczęściej dotyczyło konopi: 3,3% wobec 1,0% dla psylocybiny. Mikrodozowanie było częstsze u osób gorzej oceniających własne zdrowie psychiczne, ale badanie pokazuje współwystępowanie, a nie przyczynę.
today.ucsd.edu
Nasiona ryżu reagowały na dźwięk deszczu i kiełkowały nawet 30–40% szybciej
Zespół MIT pokazał, że nasiona ryżu mogą wykrywać drgania wywołane odgłosem spadających kropel. W eksperymentach tysiące zanurzonych nasion wystawiono na symulowany dźwięk deszczu; kiełkowały one 30–40% szybciej niż grupa kontrolna. Mechanizm ma polegać na poruszaniu statolitów, czyli drobnych cząstek związanych z odbiorem grawitacji. To sugeruje, że nasiona mogą „wyczuwać” korzystne warunki jeszcze zanim woda w pełni dotrze do gleby. Na razie wynik dotyczy ryżu i wymaga sprawdzenia u innych roślin.
news.mit.edu
Monocyty mogą zdradzać ryzyko depresji wcześniej niż objawy — trop dla prostego badania krwi
Badacze opisali związek między przyspieszonym starzeniem monocytów, czyli rodzaju białych krwinek, a emocjonalnymi i poznawczymi objawami depresji, takimi jak beznadzieja czy utrata odczuwania przyjemności. Związek był słabszy dla objawów fizycznych, np. zmęczenia. To otwiera drogę do prostszego testu krwi, który mógłby wykrywać biologiczne ryzyko depresji wcześniej niż pełne objawy kliniczne. Na tym etapie to raczej obiecujący biomarker niż gotowe narzędzie diagnostyczne.
eurekalert.org
Wyłączanie sygnału stresu komórkowego wydłużyło życie muszek owocowych
Badanie University of Sheffield na dziesiątkach tysięcy muszek owocowych pokazało, że tłumienie ISR, czyli zintegrowanej odpowiedzi na stres komórkowy, wydłużało życie, a jej aktywacja je skracała. To ciekawe, bo część wcześniejszych prac sugerowała, że łagodny stres może sprzyjać długowieczności. Wynik wskazuje, że u bardziej złożonych organizmów przewlekłe pobudzenie systemu stresowego może być szkodliwe. To jednak badanie na muchach, więc przełożenie na ludzi pozostaje odległe.
sheffield.ac.uk
Wiatr i słońce dały w USA większe korzyści klimatyczne i zdrowotne niż DAC za tę samą kwotę
Według recenzowanego badania energetyka wiatrowa i słoneczna w USA przyniosła w latach 2019–2022 ok. 249 mld dolarów łącznych korzyści klimatycznych i zdrowotnych dzięki ograniczeniu emisji CO2, SO2 i NOx. W samym 2022 r. oszacowano korzyści na 143 dol./MWh dla wiatru i 100 dol./MWh dla fotowoltaiki; przełożyło się to na uniknięcie 1200–1600 przedwczesnych zgonów. Autorzy zestawiają to z Direct Air Capture, które przy nieczystym miksie energetycznym może nawet zwiększać lokalne zanieczyszczenie powietrza.
nature.com
„Bathtub ring” na Marsie wzmacnia hipotezę o dawnym oceanie pokrywającym 1/3 planety
Naukowcy z Caltech opisali szeroką, płaską formę terenu na północnej półkuli Marsa, przypominającą ziemski szelf kontynentalny lub „pierścień wanny”. Połączono analizę topografii z symulacjami osuszania ziemskich oceanów i wskazano, że taka struktura mogła powstać tylko przy długotrwałej obecności dużego zbiornika wody. Według autorów ocean mógł pokrywać około jedną trzecią powierzchni Marsa i istnieć przez miliony lat. To wzmacnia argument, że dawne osady brzegowe są dobrym celem przyszłych misji szukających śladów życia.
caltech.edu
Dopamina mogła zniekształcać poczucie czasu i pomagać porządkować wspomnienia
Badanie UCLA sugeruje, że aktywność obszaru VTA, jednego z głównych źródeł dopaminy w mózgu, wiąże się z odczuciem, że między wydarzeniami upłynęło więcej czasu niż w rzeczywistości. Taka „dylatacja czasu” może pomagać oddzielać epizody pamięci i łatwiej je później odtwarzać. Autorzy zaznaczają jednak ważne ograniczenie: obrazowanie mózgu nie mierzy bezpośrednio wyrzutu dopaminy, więc wynik pokazuje związek, ale nie rozstrzyga jeszcze pełnego mechanizmu.
nature.com
JWST wykrył bardzo wczesną galaktykę bez wyraźnej rotacji — to problem dla modeli formowania
Astronomowie z użyciem teleskopu Jamesa Webba zbadali galaktykę XMM-VID1-2075 z epoki mniej niż 2 mld lat po Wielkim Wybuchu, o przesunięciu ku czerwieni z=3,449. Obiekt okazał się masywną, spokojną galaktyką praktycznie bez istotnej rotacji, z niskim parametrem spinu gwiazdowego λRe = 0,123. Takie „wolne rotatory” powinny być wtedy rzadkie, więc odkrycie podważa część modeli. Jedno z wyjaśnień to zlanie się dwóch galaktyk o niemal przeciwnych momentach pędu.
ucdavis.edu
Ołowiu brak, sprawność 16,36%: pokazano bezpieczniejszy perowskitowy panel do światła wewnętrznego
Naukowcy z University of Queensland opracowali parowy proces wytwarzania bezołowiowych ogniw perowskitowych do pracy przy sztucznym oświetleniu. Prototyp osiągnął 16,36% sprawności konwersji przy słabym świetle LED i świetlówek, więcej niż typowe ogniwa krzemowe w takich warunkach, które dają około 10%. Technologia jest cienka i elastyczna, więc może zasilać czujniki, wearables, monitory medyczne czy etykiety elektroniczne. Kolejny etap to lepsza ochrona przed tlenem i wilgocią.
aibn.uq.edu.au
W strefie Clarion-Clipperton opisano 24 nowe gatunki obunogów i nową nadrodzinę
Międzynarodowy zespół taksonomów opisał 24 nowe gatunki głębinowych obunogów z Clarion-Clipperton Zone na środkowym Pacyfiku, a także nową rodzinę Mirabestiidae i nową nadrodzinę Mirabestioidea. Materiał opracowano podczas warsztatów taksonomicznych w 2024 r. Region ma ok. 6 mln km² i leży na głębokości około 4000 m między Hawajami a Meksykiem. To ważne, bo obszar jest rozważany pod kątem górnictwa głębinowego, a podstawowa wiedza o jego bioróżnorodności nadal jest bardzo niepełna.
eurekalert.org
