Młodzi Szwedzi są dwa razy bardziej samotni niż seniorzy i siedmiokrotnie bardziej podatni na lęki
Nowe badanie przeprowadzone na ponad 15 tys. osób w Szwecji pokazuje, że młodzi dorośli (18-29 lat) doświadczają znacznie niższego poziomu zadowolenia z życia, poczucia sensu i bezpieczeństwa finansowego niż starsze grupy wiekowe. Skala izolacji i problemów psychicznych jest alarmująca: młodzi zgłaszają dwukrotnie większą samotność, trzykrotnie więcej objawów depresji i aż siedmiokrotnie więcej lęków względem najstarszych respondentów (70+ lat). Te różnice między pokoleniami są większe niż te, które wynikają z płci czy miejsca urodzenia. Wbrew trendom światowym w Szwecji to właśnie młodzi, a nie seniorzy, są najbardziej samotni. Mimo trudności młodzi Szwedzi pozostają optymistami – oczekują, że za 5 lat ich satysfakcja z życia wzrośnie do 8,06/10 (średnia populacji wynosi 6,65/10). Jednak naukowcy ostrzegają: zawyżone oczekiwania, napędzane przez social media, mogą pogłębiać aktualne niezadowolenie i frustrację.
Ponad 40% przypadków raka da się uniknąć – główne zagrożenia to palenie i alkohol
Badanie American Cancer Society wykazało, że aż 40% nowych rozpoznań raka oraz prawie połowa zgonów na nowotwory wśród dorosłych Amerykanów w 2019 roku była powiązana z czynnikami, na które mamy wpływ. Najpoważniejszym zagrożeniem jest palenie papierosów, odpowiadające za 19% wszystkich zachorowań i aż 30% przypadków śmiertelnych. Ustalono, że kolejnymi ważnymi czynnikami są nadwaga, spożycie alkoholu, zła dieta, brak ruchu i zakażenia, np. wirusem HPV. Połączenie palenia z alkoholem zwiększa np. ryzyko nowotworów głowy i szyi nawet pięciokrotnie. Oszacowano, że w 2019 roku około 700 tys. osób w USA zachorowało na raka w wyniku zmiennych czynników stylu życia, a 262 tys. zmarło. Zmiana nawyków – zaprzestanie palenia, ograniczenie alkoholu, dbanie o aktywność fizyczną i zdrową masę ciała – może zapobiec wielu nowotworom.
Ultra-przetworzoną żywność należy regulować jak papierosy – apel badaczy z USA
Raport naukowców z Harvardu, Duke i Uniwersytetu Michigan wskazuje, że ultra-przetworzone produkty spożywcze (UPF) mają podobne cechy uzależniające jak papierosy. Oba typy produktów są projektowane, by powodować nawykowe spożycie oraz uzależnienie – w jedzeniu to np. wysoce przetworzone węglowodany i tłuszcze. Obie branże stosują chwyty marketingowe w stylu „health washing”, które mają ukrywać szkodliwość. Badania wskazują, że wysokie spożycie UPF jest powiązane w 50 krajach z epidemią otyłości, cukrzycy, chorób serca, zaburzeń metabolicznych i depresji. Szacuje się, że w USA co cztery minuty ktoś umiera z powodu chorób powodowanych taką żywnością. Autorzy postulują ograniczenie marketingu, podatki, czy znaki ostrzegawcze oraz wycofanie UPF ze szkół – tak jak zrobiono to wcześniej z wyrobami tytoniowymi.
Czarnoskórzy i latynoscy nastolatkowie lepiej wykrywają dezinformację w sieci niż biali rówieśnicy
Badanie uczelni z Kalifornii i USC wykazało, że młodzi Afroamerykanie i Latynosi wykazują znacznie wyższe umiejętności tzw. krytycznej cyfrowej analizy rasowej. Nastolatkowie ci szybciej rozpoznają fałszywe informacje i rasistowską propagandę w internecie oraz chętniej sprawdzają źródła i prostują nieprawdę. Zdolności te wynikają z codziennych doświadczeń z dyskryminacją w sieci, a nie z edukacji szkolnej. Wyniki badania sugerują konieczność bardziej dopasowanych programów nauczania, które rozwijają takie kompetencje cyfrowe i odporność na celowaną dezinformację.
Polaryzacja społeczna i polityczna w USA wzrosła o 64% od 1988 roku – największy skok po 2008
Badanie pokazało, że polaryzacja polityczna i społeczna w USA wzrosła dramatycznie od końca lat 80. – o 64%. Największy przyrost nastąpił po roku 2008, czyli w okresie kryzysu finansowego, pojawienia się mediów społecznościowych i pogłębiających się różnic ideologicznych. Trend ten objął prawie wszystkie kwestie polityczne i społeczne, zarówno w układzie partyjnym, jak i wśród samych wyborców. Analizy wykazały, że w ostatniej dekadzie Demokraci stali się znacznie bardziej zróżnicowani ideologicznie, podczas gdy dawniej główne napięcia przebiegały głównie wzdłuż linii partyjnych. Wyniki sugerują, że źródłem polaryzacji są zarówno kwestie kulturowe, jak i zmiany społeczne oraz technologiczne.
Woda butelkowana bywa trzykrotnie bardziej zanieczyszczona nanoplastikiem niż kranówka
Zespół z Uniwersytetu Stanowego Ohio odkrył, że wybrane marki wody butelkowanej zawierają średnio trzy razy więcej nanoplastików na każdy litr niż oczyszczona woda z kranu. Ponad połowa wykrytych cząstek plastiku miała rozmiary nanometryczne i pochodziła głównie z opakowań. Naukowcy zastosowali mikroskopię elektronową i zaawansowaną spektroskopię do identyfikacji tych cząstek, wykazując, że nawet dobre systemy filtracji nie eliminują zagrożenia. Wyniki podkreślają problem wszechobecności mikrozanieczyszczeń tworzyw sztucznych w wodzie pitnej.
Zamożniejsi mężczyźni mają wyraźnie wyższy metabolizm mózgu w rejonach kontroli stresu i nagrody
Badanie z udziałem 233 zdrowych mężczyzn w średnim wieku wykazało, że wyższe dochody rodzinne wiążą się z większym zużyciem glukozy przez mózg w rejonach takich jak prążkowie, przedni zakręt obręczy, hipokamp i ciało migdałowate. To obszary odpowiadające za przetwarzanie nagrody oraz reakcję na stres. Nie stwierdzono istotnego wpływu poziomu wykształcenia na metabolizm mózgu. Wyniki sugerują, że aktualny poziom majątkowy oddziałuje na aktywność mózgu, choć nie ustalono, czy jest to zależność przyczynowa.
Wysoki poziom lęku przed starzeniem się przyspiesza starzenie biologiczne kobiet
Badanie opublikowane w czasopiśmie Psychoneuroendocrinology wskazuje, że kobiety, które bardzo obawiają się pogorszenia zdrowia wraz z wiekiem, wykazywały szybsze starzenie molekularne mierzone zegarem epigenetycznym DunedinPACE, w porównaniu z kobietami mniej zaniepokojonymi tym procesem. Związek ten był nadal widoczny nawet po uwzględnieniu przewlekłych chorób, jednak tracił na sile przy uwzględnieniu stylu życia (palenie, spożycie alkoholu, BMI), co sugeruje, że modyfikowalne zachowania mogą osłabiać wpływ lęku na starzenie.
Depresja przyspiesza degenerację kości i chrząstki oraz zwiększa ryzyko złamań
Osoby z depresją mają przyspieszoną utratę gęstości mineralnej kości, zwłaszcza w dolnym odcinku kręgosłupa, większe ryzyko złamań i szybszą degradację chrząstek stawowych. Przewlekłe podwyższenie kortyzolu oraz stany zapalne nasilają procesy związane z osteoporozą oraz zwyrodnieniami stawów. Badania wykazują, że czynniki psychiczne oraz sygnały z mózgu mogą wpływać na zdrowie kości i stawów.
Duża analiza: szczepionki na COVID-19 nie wpływają na płodność kobiet
Szwedzkie badanie obejmujące 369 tys. kobiet nie znalazło związku statystycznego między szczepieniami przeciw COVID-19 a płodnością – nie zmieniły się wskaźniki urodzeń ani poronień. Szczepione kobiety częściej rodziły (wzrost o 3%), a rzadziej doświadczały poronień (spadek o 14%), ale różnice nie były istotne statystycznie. Wyniki są zgodne z wcześniejszymi dużymi analizami na innych populacjach.
Neurofeedback z fMRI pomaga szybciej uczyć się medytacji u początkujących
W badaniu 40 osób pierwszy raz ćwiczących medytację zastosowano neurofeedback z fMRI 7T, który pozwalał na bieżąco kontrolować aktywność tylnej kory zakrętu obręczy odpowiedzialnej za błądzenie myślami. Osoby, które dostawały zwrotną informację o pracy swojego mózgu, szybciej osiągały stan uważności i w ciągu tygodnia raportowały mniejsze symptomy stresu, lęków i obniżenia nastroju niż grupa kontrolna. Efekty utrzymywały się mimo identycznego czasu ćwiczeń – wskazuje to, że neurofeedback może przyspieszać naukę medytacji.
Osoby impulsywne i emocjonalnie kruche częściej uzależniają się od smartfona i social mediów
Badanie włoskie wykazało, że osoby z cechami tzw. wrażliwej ciemnej triady (impulsywność, nadwrażliwość, chwiejność emocjonalna) są szczególnie podatne na uzależnienie od smartfona oraz kompulsywne używanie mediów społecznościowych. Najsilniejszy wpływ miała impulsywność, a osoby z niskim poczuciem własnej wartości wykorzystywały media społecznościowe jako „bezpieczną przystań”, co często prowadziło do jeszcze szerszych problemów z nadużywaniem smartfona.
Mikroorganizmy na korze drzew wychwytują gazy cieplarniane, m.in. metan i wodór
Australijscy naukowcy odkryli, że mikroorganizmy żyjące na korze drzew pochłaniają gazy cieplarniane, w tym metan (28 razy silniejszy od CO2), wodór oraz tlenek węgla. Okazało się, że na jednym metrze kwadratowym kory siedzi ponad 6 bilionów takich mikrobów. Badania sugerują, że drzewa można dobierać do zalesień tak, by jak najlepiej wspomagały usuwanie groźnych gazów z atmosfery.
Mruczenie kota zawiera więcej informacji o tożsamości niż miauczenie
Badanie wykazało, że mruczenie domowych kotów pozwala lepiej zidentyfikować konkretnego osobnika niż miauczenie. Algorytmy rozpoznawały mruczenie z 84,6% skutecznością (4,47 bitów informacji), a miauczenie tylko w 63,2%. Miauczenie domowych kotów jest też dużo bardziej zróżnicowane niż dzikich, co jest efektem oswajania zwierząt do ludzkiego środowiska.
Niemowlęta już w wieku 2 miesięcy mają dorosłopodobne kategorie wizualne w mózgu
Używając fMRI u ponad 100 dwumiesięcznych niemowląt, naukowcy odkryli, że ich kora skroniowo-potyliczna organizuje obraz świata według kategorii (np. zwierzęta, obiekty) bardzo podobnie jak u dorosłych. Ta organizacja jest obecna znacznie wcześniej niż sądzono, a w wieku 9 miesięcy ulega dalszemu doskonaleniu.
Mutacje H5N1 zwiększają zdolność replikacji i zjadliwość wirusa u ssaków
Naukowcy ustalili, że mutacje takie jak PB2 M631L, E627K, Q591R oraz D701N w szczepie H5N1 pochodzącym od bydła zwiększają zdolność wirusa do replikacji w komórkach ssaków, w tym ludzkich. Mutacje te wzmacniają interakcje polimerazy wirusowej z białkami gospodarza, co może zwiększać ryzyko przenoszenia się tej grypy między zwierzętami i na ludzi. Wyniki podkreślają konieczność monitorowania tego szczepu i rozwoju nowych szczepionek.
AI odkrywa ponad 1300 nowych anomalii w danych z Hubble’a
Europejska Agencja Kosmiczna zastosowała narzędzie sztucznej inteligencji AnomalyMatch do przeanalizowania prawie 100 mln zdjęć z archiwum teleskopu Hubble’a w zaledwie kilka dni. System wyłapał ponad 1300 nietypowych zjawisk, z czego ponad 800 było dotąd niezidentyfikowanych. Wśród odkryć są potencjalne soczewki grawitacyjne, galaktyki galaretki oraz wiele interakcji galaktyk. To pierwsza kompletna analiza tego zbioru pod kątem anomalii.