Ponad połowa dorosłych martwi się libido; najczęściej chodzi o zbyt niski popęd
Nowe badanie pokazuje, że ponad 50% dorosłych obawia się o swoje libido. Najczęstszy problem to poczucie, że popęd seksualny jest zbyt niski albo nie zgadza się z poziomem pożądania partnera. Wyniki sugerują, że kłopoty z libido są powszechne i często wiążą się nie tylko z biologią, ale też z dynamiką związku i bliskością emocjonalną. To obserwacja opisowa, więc nie rozstrzyga, co dokładnie wywołuje te obawy.
psypost.org
Finlandia: spadek członkostwa w kościele powiązano z niższą dzietnością
Analiza fińskich danych administracyjnych z lat 1995–2019 wskazuje, że osoby należące do kościoła państwowego miały przez cały badany okres wyższą dzietność niż osoby spoza kościoła. Badacze wnioskują, że szybki spadek członkostwa mógł przyczynić się do spadku liczby urodzeń, m.in. przez zmiany w doborze partnerów i wzorcach zakładania rodziny. To związek statystyczny, nie dowód prostego efektu przyczynowego, ale wynik wpisuje się w debatę o wpływie sekularyzacji na demografię.
psypost.org
3-letnie badanie: zdrowe nawyki dla mózgu poprawiały wyniki u dorosłych 19–94 lata
W 3-letnim badaniu podłużnym ok. 4 tys. osób w wieku 19–94 lata regularne „mikrotreningi” mózgu i proste nawyki prozdrowotne były powiązane z mierzalną poprawą ogólnej sprawności poznawczej. Zyski widziano w całym przekroju wieku, także u osób z najniższym wynikiem na starcie i u starszych dorosłych. Autorzy podkreślają, że spadek funkcji poznawczych nie musi być nieuniknioną częścią starzenia, ale wynik dotyczy konkretnego programu i wymaga dalszego potwierdzenia.
eurekalert.org
10 lat obserwacji: więcej witaminy K1 z zielonych warzyw łączono z lepszą pracą płuc
Badanie 179 062 dorosłych z Wielkiej Brytanii wykazało, że wyższe spożycie witaminy K1, głównie z zielonych warzyw liściastych, wiązało się z lepszymi wynikami spirometrii i o ok. 16% niższym ryzykiem rozwoju POChP. Korzystny poziom obserwowano przy ok. 250 μg K1 dziennie. Dla witaminy K2 takiego związku nie stwierdzono. To badanie obserwacyjne, więc nie dowodzi, że sama K1 chroni płuca, ale wspiera zalecenie zwiększania udziału warzyw w diecie.
ctvnews.ca
Analiza Johns Hopkins: fałszywe narracje o Latynosach szkodzą zdrowiu i gospodarce USA
Analiza Johns Hopkins opisuje Latynosów w USA jako kluczowych dla wzrostu gospodarczego, rynku pracy, demografii i działania systemu ochrony zdrowia. Autorzy twierdzą, że narracje przedstawiające tę grupę jako „obciążenie” sprzyjają politykom i postawom, które zwiększają stres psychiczny, chorobowość i możliwe do uniknięcia zgony. To nie jest pojedynczy eksperyment, lecz szeroka analiza społeczno-zdrowotna pokazująca, że skutki stygmatyzacji wykraczają poza samą debatę polityczną.
nursing.jhu.edu
Meta-analiza 140 tys. naukowców: co trzeci młody badacz ma nasilony stres lub objawy depresji
Meta-analiza obejmująca prawie 140 tys. badaczy na wczesnym etapie kariery wykazała, że ok. 1 na 3 ma podwyższony poziom dystresu psychicznego, lęku lub objawów depresyjnych. Częstość była 2–5 razy wyższa niż w porównywalnej wiekowo populacji ogólnej. Problem był podobny między dyscyplinami, płcią i etapami kariery, co wskazuje raczej na przyczyny systemowe: niestabilne umowy, presję publikacyjną i mało stałych etatów. Autorzy wzywają do zmian strukturalnych, nie tylko kursów radzenia sobie ze stresem.
eurekalert.org
Naukowcy: pasywne chłodzenie budynków musi stać się filarem adaptacji do upałów
Przegląd cytowany przez badaczy z UNSW wskazuje, że samo zwiększanie liczby klimatyzatorów nie wystarczy w cieplejszym świecie. Pasywne chłodzenie — zacienienie, wentylacja, odbijające ciepło materiały, chłodne dachy i rozwiązania radiacyjne — może wyraźnie ograniczać zużycie energii i poprawiać komfort cieplny. Wniosek praktyczny: takie rozwiązania powinny wejść do norm budowlanych i planowania miast, bo ograniczają ryzyko przegrzewania bez dodatkowego napędzania emisji i obciążenia sieci.
unsw.edu.au
Wyższe wykształcenie słabiej pomaga kobietom tam, gdzie silne są kultury hierarchiczne
Badanie porównujące kraje pokazuje, że wraz ze wzrostem tzw. dystansu władzy — akceptacji silnych hierarchii i tradycyjnych ról — słabnie związek między wyższym wykształceniem kobiet a ich udziałem w gospodarce. W społeczeństwach o bardzo wysokim poziomie hierarchiczności dodatkowa edukacja kobiet może dawać niewielki albo żaden efekt ekonomiczny. Wniosek jest prosty: sam dostęp do studiów nie wystarczy, jeśli normy kulturowe blokują wejście na rynek pracy.
psypost.org
Więcej żywności ultraprzetworzonej we wczesnym dzieciństwie łączono z mniejszą objętością części mózgu
Badanie podłużne z Children’s Hospital Los Angeles wykazało, że większy udział żywności ultraprzetworzonej od niemowlęctwa do wczesnego dzieciństwa wiązał się w wieku 6 lat z mniejszą objętością kilku obszarów mózgu związanych z nagrodą, emocjami i motywacją. Każdy wzrost udziału takich produktów o 10% był powiązany z ok. 2% mniejszą objętością struktur podkorowych. Jednocześnie nie wykryto różnic w testach poznawczych w tym wieku, więc znaczenie kliniczne wymaga dalszych badań.
chla.org
Czuły test krwi wykrywa ukryte ryzyko nawrotu raka trzustki po leczeniu
Zespół Northwestern Medicine opracował test krwi oparty na ddPCR, który wykrywa mutacje KRAS w krążącym DNA nowotworowym. Metoda znajdowała ślady raka trzustki częściej niż standardowe sekwencjonowanie NGS — przy rozpoznaniu, po chemioterapii i po operacji. Pacjenci z wykrywalnym KRAS mieli wyraźnie krótsze przeżycie, co sugeruje użyteczność prognostyczną i możliwość wcześniejszego wyłapania osób wymagających ściślejszej kontroli. To obiecujące wyniki, ale potrzebują dalszej walidacji klinicznej.
news.northwestern.edu
Neutrino zarejestrowane na biegunie południowym powiązano z odległą młodą galaktyką
Naukowcy prześledzili tor wysokoenergetycznego neutrina wykrytego przez obserwatorium IceCube na biegunie południowym do odległej galaktyki z epoki intensywnego formowania gwiazd we wczesnym Wszechświecie. To ważne dla astronomii neutrinowej, bo takie cząstki przenikają przez materię niemal bez przeszkód i mogą wskazywać miejsca skrajnie energetycznych zjawisk, których nie da się łatwo zbadać samym światłem.
nature.com
Ptaki też zapylają w Europie umiarkowanej; pyłek znaleziono u 89% badanych osobników
Pierwsze takie badanie w Europie umiarkowanej pokazuje, że rodzime i migrujące ptaki śpiewające realnie wspierają zapylanie. Pyłek wykryto u 89% próbkowanych ptaków, a 9 gatunków regularnie przenosiło go z wcześnie kwitnących drzew, takich jak wierzba i tarnina. Gdy badacze wykluczali dostęp ptaków do kwiatów, u części roślin istotnie spadało zawiązywanie owoców. To sugeruje, że ptaki pomagają utrzymać reprodukcję roślin zwłaszcza wtedy, gdy owady są mniej aktywne.
besjournals.onlinelibrary.wiley.com
Zużyty PET zamieniono bez katalizatora w grafitowy i twardy węgiel
Nowa metoda upcyklingu przetwarza odpady PET na dwa cenne materiały węglowe: uporządkowany węgiel grafitowy i twardy węgiel, przydatny m.in. w magazynowaniu energii. Proces nie używa katalizatorów metalicznych; zamiast tego małe dodatki tlenku grafenu i grafenu kierują tworzeniem odpowiedniej struktury podczas karbonizacji. Badacze twierdzą, że uzyskana krystaliczność bywa bardzo wysoka, miejscami nawet lepsza niż w naturalnym graficie. To obiecujący kierunek, ale na razie na poziomie procesu materiałowego.
sciencedirect.com
AI w hematologii osiągnęło poziom zbliżony do decyzji ekspertów w 45 trudnych przypadkach
Badanie w Nature Medicine opisuje system AI do hematologii, który zamienia nieuporządkowaną dokumentację medyczną w uporządkowane podsumowania i proponuje leczenie nowotworów krwi. W ślepej ocenie 45 złożonych przypadków rekomendacje były zbliżone do decyzji konsyliów ekspertów, a mediana czasu wyniosła 39 sekund na przypadek. System oparto na wytycznych chorobowych i ponad 2 tys. wcześniejszych spraw. To narzędzie wspomagające decyzje, nie zastępujące lekarza, i jego użyteczność trzeba jeszcze sprawdzać w praktyce klinicznej.
nature.com