Śmiertelna wścieklizna u 11-latka po kontakcie z nietoperzem bez widocznego ugryzienia
Opis przypadku z Ontario pokazuje, że do zakażenia wścieklizną może dojść nawet bez widocznej rany. 11-letni chłopiec obudził się z nietoperzem na nosie i ustach, nie zgłoszono się po pomoc, bo nie było śladów pogryzienia. Po 19 dniach pojawiły się objawy neurologiczne, a 17 dni po przyjęciu do szpitala dziecko zmarło mimo leczenia podtrzymującego. Wniosek praktyczny: każdy bezpośredni kontakt z nietoperzem trzeba traktować jako ekspozycję wymagającą pilnej oceny i profilaktyki poekspozycyjnej.
cmaj.ca
Duże badanie rodzeństw: paracetamol w ciąży nie zwiększa ryzyka ADHD ani autyzmu
Szwedzkie badanie objęło ponad 2,4 mln dzieci, w tym analizy rodzeństw, by lepiej odsiać wpływ genów i środowiska rodzinnego. W zwykłych analizach widać było niewielki wzrost ryzyka ADHD, autyzmu i niepełnosprawności intelektualnej, ale po porównaniu rodzeństw różnice znikały. To sugeruje, że wcześniejsze alarmujące wyniki mogły wynikać głównie z tzw. rodzinnego zakłócenia, a nie z samego paracetamolu.
jamanetwork.com
Badanie: autorytaryzm może maskować „mroczne” cechy osobowości i usprawiedliwiać karanie innych
Badacze opisują autorytaryzm jako psychologiczny pomost między cechami takimi jak narcyzm, psychopatia, makiawelizm i sadyzm a poparciem dla surowych, antydemokratycznych lub przemocowych działań. Wniosek jest taki, że część osób nie uzasadnia karania innych chęcią dominacji wprost, lecz odwołaniem do porządku, tradycji i posłuszeństwa wobec władzy. To pomaga wyjaśnić, jak egoistyczne motywy mogą być przedstawiane jako „zasadnicze” lub moralne.
psypost.org
U zdrowych, ale siedzących osób już widać spadek funkcji mitochondriów w mięśniach
Naukowcy z University of Colorado pokazali, że osoby uznawane za zdrowe, ale mało aktywne, mają wyraźnie gorszą pracę mitochondriów w mięśniach niż osoby umiarkowanie aktywne. Dotyczy to m.in. słabszego spalania pirogronianu i kwasów tłuszczowych, mniejszej elastyczności metabolicznej i większego polegania na mleczanie podczas wysiłku. Autorzy sugerują, że taki profil może pojawiać się zanim rozwiną się choroby przewlekłe, a test wysiłkowy CPET może te zmiany wykrywać wcześnie.
news.cuanschutz.edu
Praca zdalna może obciążać związek, gdy partnerzy inaczej wyznaczają granice między domem a pracą
Badanie wskazuje, że problemem nie jest sama praca zdalna, lecz niedopasowanie oczekiwań partnerów. Gdy jedna osoba chce ścisłego rozdzielenia pracy i życia domowego, a druga woli luźne mieszanie obu sfer, rośnie konflikt przenoszony z pracy do domu. To wiązano z poczuciem samotności i większym ryzykiem myślenia o rozstaniu lub rozwodzie. Pary o podobnym podejściu do granic radziły sobie lepiej.
psypost.org
W Europie nastolatki płci żeńskiej częściej biorą leki uspokajające i nasenne niż chłopcy
Analiza 32 krajów Europy pokazuje, że dziewczęta częściej niż chłopcy stosują leki przeciwlękowe, nasenne i uspokajające. Różnica między płciami jest mniejsza w krajach bogatszych i bardziej równych pod względem płci. W państwach o niższym PKB i większych nierównościach całkowite użycie bywa niższe, ale luka między dziewczętami a chłopcami jest większa, głównie dlatego, że chłopcy używają tych leków rzadziej.
ehu.eus
Nowe stanowisko kopalne: rośliny kwitnące dominowały już 74,6 mln lat temu, przed wymarciem dinozaurów
Paleobotanicy z UC Berkeley opisali stanowisko z Nowego Meksyku z ok. 450 bardzo dobrze zachowanymi nasionami i owocami sprzed 74,6 mln lat. To około 10 mln lat przed uderzeniem asteroidy, które zakończyło erę dinozaurów. Materiał wskazuje na dojrzały las zdominowany przez rośliny kwitnące, a nie na świat, w którym rozkwitły dopiero po wymieraniu. To podważa prostą wersję tezy, że angiospermy przejęły lądy dopiero po katastrofie.
news.berkeley.edu
Nowy model komórkowy CRISPR ma pomóc w szukaniu terapii dla rzadkiego, agresywnego czerniaka
Zespół z University of Turku stworzył model laboratoryjny BAP1-deficient melanoma z użyciem edycji genów CRISPR-Cas9. Model odtwarza kluczowe interakcje między komórkami guza a układem odpornościowym, co ma duże znaczenie, bo ten podtyp czerniaka ma bardzo mało skutecznych opcji leczenia. Narzędzie nie jest terapią samo w sobie, ale może przyspieszyć testowanie leków i wskazać, które mechanizmy immunologiczne warto atakować.
utu.fi
Badanie 4,6 mln kontaktów z NHS: codzienna pogoda wpływa na liczbę nagłych zgłoszeń psychiatrycznych
Analiza 4,6 mln kontaktów związanych ze zdrowiem psychicznym w Anglii pokazuje, że nie tylko fale upałów, ale też zwykłe wahania pogody przekładają się na popyt na pomoc. Więcej nagłych wizyt i telefonów notowano przy wyższych temperaturach do ok. 18°C oraz przy mniejszej liczbie godzin ze słońcem. Najmocniej dotyczyło to lęku i depresji. Opady nie dawały równie spójnego sygnału.
frontiersin.org
Badanie 500 mln lat ewolucji koralowców: żadna strategia nie gwarantuje przetrwania przy zmianie klimatu
Praca pokazuje, że symbioza koralowców z glonami nie zawsze była przewagą. W płytszych morzach pomogła nowoczesnym koralowcom odnieść sukces po triasie, ale dziś zwiększa ich podatność na szybkie ocieplenie i bielenie. Głębinowe korale bez takiej symbiozy bywały bardziej odporne podczas dawnych kryzysów środowiskowych. Główny wniosek: cecha korzystna w jednym okresie może stać się słabością, gdy warunki gwałtownie się zmieniają.
pnas.org
Co czwarty pacjent Medicare na długotrwałych opioidach dostaje też gabapentynę lub pregabalinę
Badanie prawie 11 tys. beneficjentów Medicare pokazało, że w latach 2017–2022 około 25% osób na długotrwałej terapii opioidowej równocześnie przyjmowało gabapentynę lub pregabalinę. Odsetek praktycznie się nie zmienił mimo ostrzeżeń CDC i FDA o wyższym ryzyku przedawkowania, upadków i złamań przy takim łączeniu leków. Wynik zwraca uwagę na utrzymujący się problem polifarmakoterapii u starszych pacjentów.
mdpi.com
Zapomniana kość ogona z szuflady okazała się pierwszą znaną kością dinozaura z Antarktydy
Naukowcy rozpoznali w zbiorach British Antarctic Survey kość ogonową tytanozaura zebraną na James Ross Island w 1985 roku. Znalezisko uznano za pierwszą odkrytą kość dinozaura z Antarktydy. Zwierzę mogło mieć około 23 stóp długości, czyli mniej więcej 7 metrów, i być stosunkowo małym tytanozaurem, być może młodocianym osobnikiem. Praca pokazuje też, jak wiele cennych okazów może latami pozostawać nierozpoznanych w kolekcjach muzealnych.
apnews.com
Po raz pierwszy użyto base editingu w ludzkich zarodkach do badania roli genu NANOG
Badacze z Cambridge zastosowali precyzyjny base editing w bardzo wczesnych ludzkich zarodkach, by sprawdzić funkcję genu NANOG. Wynik: bez NANOG nie tworzył się epiblast, czyli populacja komórek pluripotencjalnych, z której później powstaje ciało zarodka, choć inne tkanki wspierające nadal mogły się rozwijać. To ważny krok metodologiczny w badaniach rozwoju człowieka, ale zarazem obszar wymagający szczególnej ostrożności etycznej i dalszej weryfikacji.
cam.ac.uk
Przegląd: starzenie komórkowe i „stemness” mogą się zwalczać, ale w raku też wzajemnie wzmacniać
Artykuł przeglądowy podsumowuje relację między senescencją komórkową a stemness, czyli zdolnością do samoodnowy typową dla komórek macierzystych. Zwykle są to stany przeciwne: senescencja zatrzymuje podziały, a stemness je podtrzymuje. Autorzy podkreślają jednak, że w zależności od kontekstu, zwłaszcza w nowotworach, cechy komórek starzejących się mogą sprzyjać powstawaniu komórek o właściwościach nowotworowych komórek macierzystych.
doi.org
Kręgi megalodona z Danii sugerują rekina długości do 24,3 m i wieku co najmniej 64 lat
Badacze opisali ponownie odkryte kręgi Otodus megalodon z duńskiej formacji Gram. Największy ma około 23 cm średnicy i według autorów jest największym znanym kręgiem rekina, a być może w ogóle ryby. Na tej podstawie oszacowano maksymalną długość ciała na około 24,3 m i masę na 94 tony. Skanowanie rentgenowskie wzorów wzrostu sugeruje, że osobnik miał co najmniej 64 lata, a możliwe, że dożywał ponad 90.
palaeo-electronica.org
mRNA-LNP z fraktalkiną pozwoliły przeprogramować komórki CD8 T bezpośrednio w organizmie
Zespół opisał nośnik mRNA-LNP sprzężony z fraktalkiną, który celuje w receptor CX3CR1 na cytotoksycznych limfocytach CD8 T. W myszach i makakach platforma dostarczała mRNA bardzo skutecznie, nawet do około 95–100% krążących komórek efektorowych, i wywoływała przejściową ekspresję białek takich jak IL-2 czy ludzki CD62L bez utraty funkcji zabijania komórek. To wczesny, ale obiecujący krok dla terapii nowotworów, infekcji i być może autoimmunizacji.
science.org
