GLP-1 jak Ozempic powiązano ze słabszym związkiem impulsywności i alkoholu z przemocą
Analiza danych z ogólnokrajowego badania pokazała, że u osób aktualnie przyjmujących leki GLP-1, takie jak Ozempic i Wegovy, związek między impulsywnością a zachowaniami przemocowymi był o ok. 62% słabszy, a między alkoholem a przemocą o ok. 52% słabszy niż u byłych użytkowników. To badanie obserwacyjne, więc nie dowodzi, że lek zmniejsza agresję. Sugeruje jednak, że mechanizmy tłumiące głód i głód alkoholowy mogą też osłabiać przejście od impulsu do działania.
gizmodo.com
90–120 minut treningu siłowego tygodniowo powiązano z niższą śmiertelnością
W 30-letnim badaniu obserwacyjnym obejmującym prawie 150 tys. dorosłych osoby wykonujące 90–120 minut treningu oporowego tygodniowo miały o 13% niższe ryzyko przedwczesnej śmierci niż osoby niećwiczące siłowo. Taki poziom aktywności wiązał się też z 19% niższym ryzykiem zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych i 27% niższym z powodu chorób neurologicznych, np. Alzheimera. Powyżej ok. 2 godzin tygodniowo korzyści już nie rosły wyraźnie.
hsph.harvard.edu
Ślady ognia w Wonderwerk Cave sugerują używanie go już 1,1–1,8 mln lat temu
Badania osadów z jaskini Wonderwerk w RPA wskazują, że wczesne homininy, prawdopodobnie Homo erectus, używały ognia między 1,1 a 1,8 mln lat temu. To przesuwa akceptowaną chronologię o ok. 700 tys. lat. Naukowcy zastosowali nieinwazyjne metody luminescencyjne i wykryli ślady spalania głęboko w jaskini, gdzie nie tłumaczą ich naturalne pożary. Wynik sugeruje kontrolowane podtrzymywanie ognia, ale nie jeszcze jego samodzielne rozpalanie na żądanie.
nautil.us
Ostra krytyka gier może świadczyć o silnej lojalności wobec marki
Badanie Flinders University sugeruje, że mocno zaangażowani gracze często jednocześnie bronią ulubionej marki i publicznie wytykają jej wady. Z perspektywy badaczy narzekanie, nitpicking i krytyczne posty nie muszą oznaczać odrzucenia produktu, lecz inwestycję w jego przyszłość. Praca wyróżnia też różne style fandomu, m.in. skupione na emocjonalnym doświadczeniu albo na technicznej perfekcji i mechanice.
news.flinders.edu.au
3-minutowa gra na smartfonie może wykrywać poznawczy ślad depresji
Badacze opracowali krótką grę mobilną, która mierzy, jak szybko gracz traci oczekiwanie nagrody. W badaniu osoby z depresją traciły zainteresowanie zadaniem nagradzającym ok. 50% szybciej niż zdrowi uczestnicy, co odzwierciedla anhedonię. Autorzy podają, że narzędzie odróżniało duże zaburzenie depresyjne od zdrowej kontroli z trafnością porównywalną do standardowych testów klinicznych. To wstępny krok do szybkiego, zdalnego screeningu przez smartfon.
psypost.org
MIT: auta elektryczne są w całych USA czystsze i zwykle tańsze w użyciu niż spalinowe
Zespół kierowany przez MIT wyliczył, że samochody bateryjne mają niższe emisje w całym cyklu życia i zazwyczaj niższy całkowity koszt posiadania niż porównywalne auta benzynowe w każdej części USA. Redukcja emisji wynosi zwykle 40–60%, zależnie od miksu energetycznego, klimatu i stylu jazdy. Badacze podkreślają, że nie ma amerykańskiego kodu pocztowego, w którym EV wypadałby gorzej klimatycznie od auta spalinowego. Nawet bez ulg podatkowych koszty często są zbliżone lub niższe.
anthropocenemagazine.org
Badanie: rodzice inwestują w córki i synów w wyraźnie różny sposób
Według opisanego badania córki częściej dostają od rodziców wsparcie w obszarze relacji, ochrony i zabezpieczenia materialnego, a synowie częściej są kierowani w stronę sportu, rywalizacji i większej swobody seksualnej. Autorzy interpretują to jako przejaw utrwalonych oczekiwań wobec ról płciowych w dorosłym życiu. Wyniki pokazują nie tyle różnicę w skali troski, co w jej konkretnym rodzaju.
psypost.org
Indukcja porodu nie zwiększyła odsetka cesarskich cięć w analizie 7300 porodów
Retrospektywna analiza ponad 7300 porodów prowadzonych przez położne w trzech szpitalach w Kolorado nie wykazała, by indukcja porodu podnosiła ryzyko cesarskiego cięcia względem postawy wyczekującej. Wyższy odsetek cesarek wiązał się za to z ciążą trwającą ponad 41 tygodni. Osoby z indukcją spędzały jednak więcej czasu w szpitalu. Autorzy zwracają uwagę, że znaczenie może mieć też model opieki: zintegrowane położnictwo szpitalne i lokalna kultura organizacyjna.
news.cuanschutz.edu
Najstarsza znana epidemia dżumy uderzyła 5500 lat temu w łowców-zbieraczy
Analiza dawnego DNA z 46 osób pochowanych koło jeziora Bajkał wykazała zakażenie Yersinia pestis u 18 z nich. To najstarszy znany wybuch dżumy, sprzed ok. 5500 lat. Dane wskazują na co najmniej dwa śmiertelne epizody, które mocno dotknęły małe grupy rodzinne; w niektórych miejscach odsetek zakażonych sięgał 40%. Wynik podważa pogląd, że groźna dżuma wymagała gęstych osad rolniczych lub miast. Prawdopodobnym źródłem były miejscowe świstaki.
sciencenews.org
Powyżej 24 g alkoholu dziennie ryzyko raka trzustki rośnie o 10–30%
Systematyczny przegląd i metaanaliza badań kohortowych wykazały, że spożycie ponad 24 g alkoholu dziennie, czyli około dwóch standardowych drinków, wiąże się z 10–30% wyższym ryzykiem raka trzustki. Autorzy uwzględnili m.in. błąd „former drinker”, czyli wrzucanie byłych pijących do grupy abstynentów, co wcześniej mogło zaniżać ryzyko przy niższych poziomach picia. Wyniki sugerują, że nie ma wyraźnie bezpiecznego progu dla tego nowotworu.
news.uvic.ca
Orki spędzają już ponad dwie trzecie roku w Morzu Salish
Badacze opisują wyraźną zmianę w ekologii wielorybów koło Vancouver: orki Bigga, czyli populacja polująca głównie na ssaki morskie, przebywają w Morzu Salish przez ponad 2/3 roku. Jednocześnie humbaki wróciły licznie po wyniszczeniu przez dawne wielorybnictwo, a płetwale szare pojawiają się w nowych, nietypowych miejscach. To sygnał, że lokalna dostępność ofiar i warunki środowiskowe mocno zmieniają rozkład dużych waleni w regionie.
news.ubc.ca
„Elektroniczny nos” wykrywa gazy psucia żywności zanim pojawią się widoczne oznaki
Zespół z UC Berkeley stworzył prototyp urządzenia, które analizuje śladowe lotne związki organiczne wydzielane przez żywność podczas psucia. System łączy czułe czujniki gazów z analizą wzorców zapachowych przez uczenie maszynowe, dzięki czemu może wychwycić oznaki skażenia bakteryjnego wcześniej niż człowiek zobaczy zmianę koloru czy pleśń. To na razie proof of concept, ale technologia może trafić do inteligentnych opakowań i magazynów żywności.
news.berkeley.edu
Radiowe „beknięcia” czarnych dziur pojawiają się nawet miesiące lub lata po rozerwaniu gwiazdy
Obserwacje wykonane siecią radioteleskopów NSF VLA pokazują, że gdy supermasywna czarna dziura rozrywa gwiazdę, emisja radiowa może pojawić się z opóźnieniem od miesięcy do lat. Sygnał powstaje, gdy wyrzucony materiał zderza się z gazem wokół czarnej dziury i tworzy fale uderzeniowe świecące w radiu. Badacze opisali też nietypowe zjawisko AT 2024tvd, które dało najszybciej ewoluujący sygnał radiowy wśród takich zdarzeń.
public.nrao.edu
Yale: trzecia galaktyka w jednym szeregu wydaje się niemal pozbawiona ciemnej materii
Astronomowie z Yale wskazali trzecią słabą galaktykę karłowatą, NGC 1052-DF9, której masa wygląda na zgodną prawie wyłącznie z materią widzialną. Dołącza ona do DF2 i DF4, już wcześniej uznanych za wyjątkowo ubogie w ciemną materię. Zespół opiera wniosek na pomiarach ruchów gwiazd i sugeruje, że wszystkie trzy obiekty mogły powstać po gwałtownej kolizji galaktyk, która oddzieliła gaz od ciemnej materii. To interesujące, ale wciąż nietypowe i wymagające dalszych testów obserwacyjnych.
news.yale.edu
THC wywołuje lęk u myszy przez osłabienie konkretnego obwodu ACC→DMS
Badanie na myszach pokazało, że THC i naturalne endokannabinoidy nasilają zachowania lękowe przez hamowanie połączeń z przedniej kory zakrętu obręczy do prążkowia grzbietowo-przyśrodkowego. Ten szlak działa normalnie przeciwlękowo, ale aktywacja receptorów CB1 tłumi jego sygnał. Zespół użył m.in. optogenetyki i fiber photometry. Gdy receptory CB1 usunięto selektywnie z tych neuronów, myszy miały niższy poziom lęku i słabszą awersyjną reakcję na THC. To wynik przedkliniczny, nie bezpośrednio o ludziach.
nature.com
ATP w komórkach pomaga przewidywać, jak tkanki będą się fałdować podczas rozwoju
Badacze pokazali, że wzory mitochondrialnego ATP, czyli komórkowej energii, mogą przewidywać przyszłe zmiany kształtu tkanek. Metodę przetestowano w rozwijającym się oku myszy, płucu kurczaka i zarodku muszki owocowej. Związek między lokalnym rozmieszczeniem energii a późniejszym zaginaniem tkanek sugeruje, że bioenergetyka może działać jak mapa morfogenezy. To może pomóc w badaniu wad rozwojowych i projektowaniu tkanek w inżynierii biomedycznej.
engineering.princeton.edu
Karaluchy mają w genomie dziesiątki tysięcy fragmentów DNA od bakterii symbiotycznych
Nowe badanie wykazało, że genomy 18 gatunków karaczanów zawierają łącznie 40 485 wstawek DNA pochodzących od endosymbiotycznej bakterii Blattabacterium. W pojedynczych gatunkach liczba takich fragmentów wahała się od ok. 93 do niemal 4900, a niektóre australijskie gatunki ryjące miały ich ponad 3000. To jeden z najbardziej skrajnych znanych przykładów poziomego transferu genów z bakterii do złożonego zwierzęcia.
arstechnica.com
