Byli chrześcijanie w USA częściej skręcają w lewo niż osoby wychowane bez religii
Badanie wskazuje, że Amerykanie, którzy porzucili chrześcijaństwo, deklarują bardziej liberalne poglądy polityczne niż osoby od początku niereligijne. Kluczowym czynnikiem okazało się postrzeganie konserwatywnych grup chrześcijańskich jako zagrożenia. Wynik pomaga wyjaśnić, dlaczego odejścia od religii są częstsze wśród liberałów i jak spory o aborcję czy prawa osób LGBTQ+ wiążą religię z konserwatywną polityką.
psypost.org
Republikanie od poparcia do krytyki uczelni: badanie śledzi zmianę od lat 80. do dziś
Analiza historyczna pokazuje, że w latach 80. i na początku 90. szkolnictwo wyższe miało w USA poparcie obu partii. Później stanowisko Republikanów stopniowo się zaostrzało, aż w ostatnich latach stało się niemal jednolicie negatywne. Autorzy wiążą ten zwrot m.in. ze sporami o koszty studiów, nadzór nad uczelniami i szerszą wojną kulturową. To badanie o ewolucji stanowisk partyjnych, a nie o jakości samych uczelni.
cambridge.org
Nastolatki rzadziej wapują: spadek z 20% w 2019 r. do 5,9% w 2024 r.
Badacze z UC San Diego prześledzili zmiany w wapowaniu wśród młodzieży w USA. Odsetek wzrósł z 8,1% w 2017 r. do 20% w 2019 r., a potem spadł do 5,9% w 2024 r. Z danymi zbiegały się kampanie antyvapingowe FDA i Truth Initiative oraz silne nagłośnienie epidemii EVALI z 2019 r. Liczba prób rzucenia wzrosła z 28,8% do 53,2%, a skłonność do rozpoczęcia wapowania u osób, które nigdy nie wapowały, spadła z 30,3% do 25,7%.
today.ucsd.edu
Badanie 1300 aktywistów: karanie protestów klimatycznych w UK wzmacnia opór
Badanie 1300 brytyjskich działaczy klimatycznych sugeruje, że aresztowania, grzywny i wyroki więzienia nie zniechęcają do akcji bezpośrednich, lecz często zwiększają determinację. Autorzy oceniają więc, że zaostrzanie prawa, m.in. po ustawach z 2022 i 2023 r., działa odwrotnie do celu. To ważny wynik dla polityki publicznej: represje mogą podnosić koszty państwa, a jednocześnie nie ograniczać mobilizacji ruchu.
theguardian.com
Psylocybina testowana w OCD: po 8 tygodniach poprawa u 73% uczestników
Małe randomizowane badanie kliniczne objęło 15 dorosłych z umiarkowanym lub ciężkim OCD opornym na standardowe leczenie. Podawano do 8 cotygodniowych wysokich dawek psylocybiny (300 µg/kg). Po 8 tygodniach 73% uczestników uzyskało co najmniej 35% spadek wyniku Y-BOCS, a 40% weszło w remisję. Nie odnotowano ciężkich działań niepożądanych ani objawów psychotycznych. Wyniki są obiecujące, ale próba jest bardzo mała i wymaga potwierdzenia w większych badaniach.
psypost.org
Caltech opisuje mechanizm, przez który melatonina ułatwia zasypianie
Naukowcy z Caltech opisali konkretny mechanizm działania melatoniny, hormonu od dawna łączonego ze snem. To ważne, bo wcześniej dobrze znano jej rolę w regulacji rytmu dobowego, ale słabiej rozumiano bezpośredni wpływ na senność. Odkrycie może pomóc w projektowaniu leków celujących dokładniej w szlaki snu i dających mniej skutków ubocznych niż obecne środki nasenne. Na razie w dostarczonych danych brakuje pełnych szczegółów eksperymentu.
caltech.edu
Meta-analiza: wegetarianie mieli niższe ryzyko części nowotworów, ale nie wszystkich
Meta-analiza danych od 1,8 mln osób nie potwierdza prostego hasła z tytułu. Wegetarianie mieli niższe ryzyko m.in. raka trzustki (-21%), piersi (-9%), prostaty (-12%), nerki (-28%) i szpiczaka mnogiego (-31%), ale prawie 2 razy wyższe ryzyko płaskonabłonkowego raka przełyku. U wegan nie wykazano niższego ogólnego ryzyka nowotworów, a dla raka jelita grubego odnotowano wyższe ryzyko o 40%. Wyniki trzeba interpretować ostrożnie, bo w części analiz liczba przypadków była mała.
link.springer.com
Influencer może mobilizować do szkód bez rozkazów wprost — pokazuje analiza Telegrama
Badanie University of Bath przeanalizowało ponad 230 wiadomości i 156 materiałów multimedialnych z publicznego kanału Tommy’ego Robinsona na Telegramie podczas zamieszek antyimigracyjnych w UK latem 2024 r. Autorzy opisują mechanizm „pośredniej mobilizacji”: zamiast wydawać instrukcje, influencer wzmacniał gniew, strach i teorie spiskowe, przez co legitymizował przemoc przy zachowaniu pozornej „niewinności”. To pokazuje, że analiza treści online nie powinna ograniczać się do jawnych wezwań do działania.
bath.ac.uk
Lęk powiązany z sygnałem wapniowym w mikrogleju — pokazują eksperymenty na myszach
Zespół z University of Utah Health wykazał, że wysoki poziom wapnia w mikrogleju Hoxb8 wiąże się z zachowaniami lękowymi u myszy. Naukowcy użyli narzędzi genetycznych i miniaturowych mikroskopów, by śledzić skoki wapnia podczas takich zachowań; w modelach przewlekłego lęku poziom był stale podwyższony. To wzmacnia hipotezę, że komórki odpornościowe mózgu nie tylko reagują na chorobę, ale też aktywnie regulują emocje. Na razie to etap przedkliniczny.
uofuhealth.utah.edu
Jedna tabletka trzech leków obniżyła ryzyko kolejnego udaru po krwawieniu do mózgu o 39%
W badaniu TRIDENT opublikowanym w NEJM udział wzięło 1670 pacjentów po przebytym krwotoku śródmózgowym i z ciśnieniem skurczowym 130–160 mmHg. Tabletka GMRx2 łączyła telmisartan 20 mg, amlodypinę 2,5 mg i indapamid 1,25 mg. Po średnio 3 latach udar wystąpił u 4,6% leczonych i 7,4% w grupie placebo, co oznacza spadek ryzyka o 39% i około 1 uniknięty udar na 35 leczonych osób. Ciśnienie skurczowe było też średnio o 9 mmHg niższe.
nejm.org
Hydra i wrotki jako model starzenia: hipoteza szuka drogi do opóźniania senescencji
To nie wynik eksperymentu, lecz praca hipotezowa. Autorzy proponują przenieść do szybko starzejących się wrotków wzorce ekspresji genów podobne do tych z hydry, organizmu o znikomej senescencji i ciągłej odnowie komórek macierzystych. Celem byłoby sprawdzenie, czy da się wydłużyć zdrowe życie i zmniejszyć śmiertelność związaną z wiekiem. Jeśli taki model zadziała, mógłby pomóc tworzyć hipotezy dla badań nad starzeniem u ssaków.
doi.org
AI na Raspberry Pi wykrywa epilepsję z taniego EEG w Nigerii i Gwinei Bissau
Badacze opracowali model graph attention network do wykrywania padaczki z tanich zapisów EEG zbieranych w warunkach ograniczonych zasobów. System analizuje sygnał jako graf połączeń czasowo-przestrzennych, trenowano go m.in. w Google Colab, a wdrożono na Raspberry Pi. W pracy opisano lepszą trafność i odporność na szum niż w klasycznym random forest i graph convolutional network. To może ułatwić przesiewową diagnostykę tam, gdzie brakuje neurologów i drogiej aparatury.
ieeexplore.ieee.org
Panel 4 białek we krwi poprawił wykrywanie raka trzustki, także we wczesnym stadium
Zespół z Penn Medicine opracował panel czterech białek: ANPEP, PIGR, CA19-9 i THBS2. W badaniu wykrywał 91,9% raków trzustki we wszystkich stadiach i 87,5% przypadków wczesnych. Sam marker CA19-9 osiągał odpowiednio 82,7% i 76,2%. Jeśli wynik potwierdzą większe badania prospektywne, test mógłby pomagać wybierać osoby do dalszej diagnostyki obrazowej, co jest kluczowe przy nowotworze zwykle rozpoznawanym późno.
pennmedicine.org
„Satelitarne wątroby” z zastrzyku mogą kiedyś częściowo zastąpić przeszczep
Inżynierowie z MIT stworzyli miniaturowe tkanki wątrobowe do wstrzykiwania: komórki wątroby połączone z hydrożelowymi mikrosferami i fibroblastami wspierającymi. W doświadczeniach na myszach komórki przeżywały co najmniej 2 miesiące i produkowały enzymy oraz białka typowe dla zdrowej wątroby. Taki system mógłby działać jako pomost do przeszczepu albo długoterminowe wsparcie bez dużej operacji. Na razie to wczesny etap przed badaniami u ludzi.
news.mit.edu