Dysonans poznawczy wyjaśnia trwałą lojalność części wyborców Trumpa mimo oskarżeń
Badanie opisuje, jak zwolennicy Donalda Trumpa radzą sobie z informacjami sprzecznymi z ich poparciem. Mechanizm dysonansu poznawczego prowadził głównie do 3 reakcji: zaprzeczania zarzutom jako „wymyślonym przez media”, uznawania ich za nieistotne politycznie albo relatywizowania ich przez porównania z innymi politykami. Wyniki oparto na badaniach ankietowych z lat 2019–2021. To nie dowód przyczynowy, ale spójny wzorzec psychologiczny.
psypost.org
Depresja matki od ciąży po kolejne etapy życia dziecka wiąże się z depresją u potomstwa w dorosłości
Analiza 20 lat danych z kohorty ALSPAC pokazała, że depresja matki niemal na każdym etapie rozwoju dziecka — już od ciąży i po porodzie — była powiązana z objawami depresji u potomstwa w dorosłości. W badaniu uwzględniono 2390 ciąż z lat 1990–1992 oraz drugie pokolenie z lat 2012–2016. Częstość depresji prenatalnej wzrosła z 17% do 25%, a u córek matek z depresją prenatalną ryzyko depresji w ciąży było wyraźnie wyższe.
jamanetwork.com
Otyłość rozwinięta między 17. a 29. rokiem życia wiąże się z 70% wyższym ryzykiem przedwczesnej śmierci
Badanie obejmujące ponad 600 tys. osób wskazuje, że wejście w otyłość między 17. a 29. rokiem życia wiąże się z ok. 70% wyższym ryzykiem przedwczesnego zgonu względem osób, które nie rozwinęły otyłości przed 60. rokiem życia. Liczy się też tempo przyrostu masy: średnio 0,4 kg rocznie między 17. a 30. rokiem życia wiązano z 17% wyższym ryzykiem. Wyniki sugerują, że długie lata życia z nadmierną masą ciała zwiększają szkody zdrowotne, zwłaszcza dla układu krążenia i ryzyka nowotworów.
lunduniversity.lu.se
Wegańska dieta śródziemnomorska miała o połowę mniejszy ślad środowiskowy i była tańsza o 16%
W badaniu opublikowanym w European Journal of Nutrition porównano tradycyjną dietę śródziemnomorską z jej wegańską wersją. Wariant wegański obniżał wpływ środowiskowy związany ze zdrowiem ludzi o 54,5%, z ekosystemami o 50,9% i z użyciem zasobów o 43,4%. Jednocześnie koszt koszyka spożywczego był niższy o 16,3%. Największa różnica wynikała z usunięcia mięsa, ryb, jaj i nabiału, a nie ze zmian w produktach roślinnych wspólnych dla obu diet.
link.springer.com
41% handlowanych gatunków ssaków dzieli z ludźmi co najmniej jeden patogen
Analiza opisana przez Nature wskazuje, że 41% gatunków ssaków obecnych w handlu dzikimi zwierzętami dzieli z ludźmi przynajmniej jeden patogen, wobec 6% wśród gatunków niehandlowanych. To sugeruje, że handel dziką fauną wyraźnie zwiększa ryzyko przenoszenia chorób między gatunkami. Szczególnie niebezpieczne są miejsca, gdzie wiele gatunków przetrzymuje się razem w złych warunkach sanitarnych. Wniosek praktyczny: potrzebny jest lepszy nadzór biologiczny nad rynkami i łańcuchami handlu.
nature.com
Nagromadzenie złych nawyków niemal potraja ryzyko współwystępowania lęku i depresji u nastolatków
Roczne badanie 6656 nastolatków pokazało wyraźny efekt „sumowania się” złych nawyków. U osób z 7 lub większą liczbą niekorzystnych zachowań — takich jak zła dieta, mało ruchu, nadmierny czas przed ekranem i słaby sen — ryzyko jednoczesnych objawów lęku i depresji było prawie 3 razy wyższe. Przy 4–6 takich zachowaniach wzrost ryzyka wynosił ok. 40%. Zależność utrzymywała się także po uwzględnieniu m.in. dochodu, liczby przyjaciół i historii depresji w rodzinie.
psypost.org
Badanie na myszach pokazuje, jak mózg rozdziela lepsze i gorsze od oczekiwań wyniki przy podejmowaniu decyzji
Zespół z Harvard Medical School opisał w Nature dwa typy komórek nerwowych związanych z oceną wyniku decyzji: jedne śledziły rezultaty lepsze od średniej, drugie gorsze od średniej. Badanie wykonano na myszach, z użyciem metod uczenia maszynowego do analizy aktywności mózgu. Wynik sugeruje, że mózg nie ocenia tylko „nagrody”, ale osobno koduje odchylenia w górę i w dół, co może lepiej tłumaczyć wybory obarczone ryzykiem. To badanie podstawowe, nie gotowe jeszcze do zastosowań klinicznych.
scientificamerican.com
Wyższe stężenie PM2.5 powiązano ze wzrostem liczby samobójstw i hospitalizacji po próbach samobójczych
Badanie wskazuje, że wzrost dziennego stężenia pyłu PM2.5 o 1 μg/m3 był związany z 0,39% większą liczbą samobójstw dziennie oraz z 50,5% większą liczbą miesięcznych hospitalizacji związanych z samobójstwami. To wynik obserwacyjny, więc nie dowodzi bezpośredniej przyczynowości, ale pasuje do hipotezy, że zanieczyszczenie powietrza może nasilać stany zapalne i pogarszać samopoczucie psychiczne u osób szczególnie podatnych. W praktyce to kolejny argument za traktowaniem jakości powietrza jako problemu zdrowia publicznego.
sciencedirect.com
Po ciężkim udarze zdrowe obszary mózgu mogą wyglądać „młodziej”, co może wspierać powrót funkcji
Międzynarodowe badanie ENIGMA objęło ponad 500 osób po udarze z 34 ośrodków w 8 krajach. Analiza MRI z użyciem modeli AI pokazała, że uszkodzona półkula mózgu wygląda strukturalnie „starzej”, ale nieuszkodzone obszary — zwłaszcza sieć czołowo-ciemieniowa po przeciwnej stronie — mogą wyglądać „młodziej”, szczególnie u osób z ciężkimi zaburzeniami ruchu po ponad 6 miesiącach rehabilitacji. To może odzwierciedlać neuroplastyczność, czyli przebudowę zdrowych sieci w celu kompensacji strat po udarze.
keck.usc.edu
Lepszy sen wiązał się z poprawą podejmowania decyzji u osób z zaburzeniem panicznym
W badaniu podłużnym 81 pacjentów z zaburzeniem panicznym porównano z 81 zdrowymi osobami. Na starcie pacjenci mieli gorszą jakość snu, silniejsze objawy i słabsze wyniki w zadaniu decyzyjnym Iowa Gambling Task. Po 3 miesiącach rutynowego leczenia ponownie oceniono 38 pacjentów i stwierdzono, że poprawa snu była niezależnie związana z lepszym podejmowaniem decyzji. Wynik sugeruje, że leczenie bezsenności i zaburzeń snu może wspierać nie tylko samopoczucie, ale też funkcje poznawcze.
nature.com
Model z 53 mln punktów danych pokazuje, jak komary naprowadzają się na człowieka
Naukowcy śledzili lot ponad 400 tys. trajektorii komarów Aedes aegypti, zbierając ponad 53 mln punktów danych 3D w podczerwieni. Model bayesowski odtworzył, jak owady reagują na bodźce wzrokowe i CO2: zwalniają blisko głowy człowieka, krążą wokół celu i dostosowują tor przy prędkości około 0,5 m/s. To ważne praktycznie, bo dokładniejsze modele zachowania mogą pomóc projektować skuteczniejsze pułapki i systemy ograniczania przenoszenia chorób takich jak denga czy malaria.
wired.com
EEG wykazało charakterystyczne fale mózgowe podczas rytmicznej medytacji dźwiękiem i oddechem
W badaniu EEG z udziałem 43 osób analizowano rytmiczną praktykę medytacyjną typu Sudarshan Kriya Yoga. Zaobserwowano wzrost fal theta, spadek mocy alfa oraz zmiany w sygnale aperiodycznym, których nie było w grupie słuchającej relaksacyjnej muzyki. Taki wzorzec może wskazywać na łatwiejsze wejście w stan głębokiego relaksu. To jednak niewielkie badanie i dotyczy konkretnej techniki, więc wyniki wymagają potwierdzenia w większych próbach.
psypost.org