LiDAR odsłonił setki ukrytych budowli pod Amazonią i ślady gęsto zaludnionego krajobrazu
Naukowcy użyli lotniczego skanowania LiDAR, które „widzi” przez koronę drzew, by zbadać ok. 4497 km² południowo-zachodniej Amazonii. Wykryli 432 ziemne konstrukcje, z czego 396 wcześniej nieznanych, powiązanych z kulturą Aquiry. Na tej podstawie oszacowali, że w regionie mogło istnieć 24–30 tys. takich obiektów na obszarze do 183 tys. km², zamieszkanym przez 1,2–3 mln ludzi około 200 r. n.e. Wynik podważa obraz Amazonii jako niemal nietkniętej puszczy przed kontaktem z Europą.
sciencealert.com
„Plantymery”: biodegradowalne plastiki z białek roślinnych rozkładają się w glebie w ok. miesiąc
Zespół z Holandii i Chin opracował „plantymery” z białek roślinnych, głównie z zeiny kukurydzianej. Inspiracją był sposób formowania pajęczego jedwabiu, dzięki czemu powstały wytrzymałe włókna i folie. Testy pokazały, że większość materiału rozkłada się w glebie w około miesiąc, a jednocześnie tworzywo dorównuje lub przewyższa część plastików kopalnych pod względem wytrzymałości, przezroczystości i bariery dla gazów. Potencjalne zastosowanie to m.in. opakowania owoców i żywności.
iop.uva.nl
Coraz więcej nastolatków i młodych dorosłych w USA leczy otyłość lekami GLP-1 zamiast chirurgii
Badanie UT Southwestern objęło ponad 204 tys. pacjentów w wieku 13–25 lat leczonych z powodu otyłości w latach 2022–początek 2026. Udział osób korzystających wyłącznie z leków GLP-1 wzrósł z 88,2% do 96,1%, a odsetek operacji bariatrycznych spadł z 11,6% do 3,7%. Leczenie łączone lekami i chirurgią było rzadkie: 0,2%. Wyniki wpisują się w rosnący problem ciężkiej otyłości, która dotyczy ok. 9% osób w wieku 12–18 lat; u dorosłych częstość wzrosła z 5% do 10% w ciągu dwóch dekad.
utsouthwestern.edu
Ostre jedzenie może osłabiać reakcję na silny ból, ale nie działa przy słabym bodźcu
W badaniu uczestnicy trzymali w ustach kostkę żelatyny z chili albo zwykłą kostkę, a następnie przykładano im do dłoni bodziec cieplny z lasera. Po stymulacji kapsaicyną reagowali mniej gwałtownie na ból o wysokiej intensywności, ale nie zgłaszali istotnej poprawy przy łagodniejszym cieple. To sugeruje, że krótka „pikantna” stymulacja może chwilowo modulować przetwarzanie tylko silniejszych bodźców bólowych. Wynik jest ciekawy, ale dotyczy ograniczonego eksperymentu laboratoryjnego.
psypost.org
Badanie 40 redakcji: relacje o zabójstwach balansują między pomijaniem ofiar a stygmatyzacją dzielnic
Analiza 40 lokalnych newsroomów pokazuje dwa przeciwne ryzyka w relacjonowaniu zabójstw. Gdy media opisują tylko część spraw, częściej pomijane są ofiary takie jak młodzi czarni mężczyźni i chłopcy. Gdy publikują krótkie wzmianki bez szerszego kontekstu, wzmacniają obraz niektórych osiedli głównie przez pryzmat przemocy. Dziennikarze deklarowali chęć humanizowania każdej ofiary i tłumaczenia przyczyn przemocy, ale ograniczenia kadrowe i czasowe utrudniają bardziej równe i pogłębione relacje.
onlinelibrary.wiley.com
Przegrana wyborcza obniża zaufanie społeczne, szczególnie u mocno spolaryzowanych wyborców
Badanie opisane przez PsyPost wskazuje, że po wyborach zwolennicy przegranej partii wykazują niższe ogólne zaufanie do innych ludzi niż wyborcy strony wygranej. Efekt był najsilniejszy u osób silnie spolaryzowanych emocjonalnie; w części analiz różnica między „wygranymi” i „przegranymi” sięgała ok. 10 punktów procentowych. Najmocniejszy spadek pojawiał się wtedy, gdy wyborca spodziewał się zwycięstwa swojej partii, a ostatecznie przegrała. To sugeruje, że polaryzacja polityczna może osłabiać codzienne więzi społeczne.
psypost.org
Pierwsza perowskitowa dioda laserowa z zasilaniem elektrycznym osiągnęła próg lasingu 60 µA
Fizycy zademonstrowali pierwszy elektrycznie pompowany laser polarytonowy z perowskitu, rozwiązując problem, z którym optoelektronika zmagała się od ok. 60 lat. Kluczowe było kriogeniczne „zamrożenie” ruchliwych jonów, by ustabilizować złącze p–i–n i umożliwić równomierne wstrzykiwanie ładunku bez niszczenia kryształu. Urządzenie pracowało przy ciągłym prądzie stałym i osiągnęło bardzo niski próg lasingu: ok. 60 µA. To wczesny, ale ważny krok do tanich, zgodnych z układami scalonymi źródeł światła do czujników i obliczeń optycznych.
nature.com
Nowa strategia przeciwwirusowa uderza w komórkę gospodarza i psuje składanie nowych wirusów
Naukowcy z University of Queensland i University of Helsinki przetestowali lek onkologiczny blokujący enzym gospodarza NMT1. Zamiast atakować samego wirusa, zaburza on szlak komórkowy potrzebny do prawidłowego składania nowych cząstek wirusowych. W doświadczeniach laboratoryjnych poziom infekcji spadał o ok. 50% po 1 dniu i do 90% po 2 dniach. Zaletą takiego podejścia może być mniejsze ryzyko oporności wirusa, ale to na razie etap wczesnych badań i potrzebne są dalsze testy bezpieczeństwa oraz skuteczności.
aibn.uq.edu.au
Przegląd działań niepożądanych leków inkretynowych: najczęstsze są objawy żołądkowo-jelitowe
To przegląd narracyjny dotyczący działań niepożądanych terapii inkretynowych, głównie agonistów receptora GLP-1 i inhibitorów DPP-4 stosowanych w cukrzycy typu 2 i leczeniu otyłości. Autorzy podsumowują najczęstsze problemy, takie jak nudności, wymioty i biegunka, oraz rzadsze ryzyka dotyczące trzustki, pęcherzyka żółciowego, tarczycy, nerek, reakcji immunologicznych i oczu. Praca nie wnosi nowego eksperymentu, ale porządkuje mechanizmy, zasady monitorowania i sposoby ograniczania ryzyka w praktyce klinicznej.
dovepress.com
Cyfrowo sterowany krzemowy QPU łączy 54 kropki kwantowe z kontrolerem CMOS w kriostacie
Autorzy opisują krzemowy procesor kwantowy zintegrowany z kriogenicznym układem sterującym CMOS, gęstym okablowaniem nadprzewodzącym i układem spinowych kubitów exchange-only. Chip zawiera 54 kropki kwantowe, które można skonfigurować jako do 18 kubitów. Kontroler generuje sygnały sterujące bezpośrednio w niskiej temperaturze, ograniczając potrzebę zewnętrznej elektroniki i przewodów. Zespół pokazał także działanie kodów korekcji i detekcji błędów wewnątrz kriostatu, co jest istotne dla skalowania komputerów kwantowych.
nature.com
