Komentarz Trumpa o maseczkach zmienił zachowania Republikanów, ale nie ich przekonania medyczne
Badanie śledziło reakcję na niespodziewane poparcie maseczek przez Donalda Trumpa w lipcu 2020 r. i wykazało wzrost noszenia masek wśród Republikanów o ok. 5 punktów procentowych. To zmniejszyło wcześniejszą lukę wobec Demokratów o ok. 40%, szczególnie tam, gdzie ogniska COVID-19 były silne. Jednocześnie ankiety nie pokazały zmiany wiary w skuteczność masek, co sugeruje rozdzielenie publicznego zachowania od prywatnych przekonań.
psypost.org
U 287 zdrowych kobiet „nocne sowy” miały gorszy profil metaboliczny niż ranne ptaszki
Badanie 287 zdrowych kobiet porównało chronotyp wieczorny i poranny. Kobiety aktywne późno miały więcej tkanki tłuszczowej, gorszą jakość diety, wyższy poziom insuliny i triglicerydów oraz niższy HDL. Ważne: różnice pojawiły się mimo podobnej liczby kalorii i makroskładników. To sugeruje, że dla metabolizmu liczy się nie tylko ile jemy, ale też dobowy rytm i pory aktywności. To badanie obserwacyjne, więc nie dowodzi przyczyny.
frontiersin.org
Przypomnienie porodu i Tetris zmniejszały natrętne wspomnienia po porodzie
W badaniu szwajcarskich matek z natrętnymi wspomnieniami związanymi z porodem testowano jedną sesję: intensywne, prowadzone odtworzenie wspomnienia, a zaraz potem grę w Tetris. U części uczestniczek z czasem spadła liczba flashbacków, a same wspomnienia były mniej bolesne i łatwiejsze do zaakceptowania. Kobiety opisywały sesję jako stresującą, ale sensowną. To obiecujące podejście, lecz na razie mowa o wstępnych wynikach krótkiej interwencji.
doi.org
Odmowy refundacji markowych leków bez zamienników wzrosły z 24,3% do 40,7%
Badanie kierowane przez Johns Hopkins pokazało, że w latach 2018–2024 odsetek odmów przy pierwszej próbie realizacji recepty na markowe leki bez generyków wzrósł o ok. 67%: z 24,3% do 40,7%. Główną rolę odegrały wykluczenia z formularzy, prior authorization i step therapy. Prawie połowa odrzuconych recept nie zakończyła się wykupieniem tego samego lub podobnego leku w ciągu 90 dni. Gdy leczenie dochodziło do skutku, średnie opóźnienie wynosiło 12 dni.
publichealth.jhu.edu
Ludzie gorzej oceniają wiersze uznane za napisane przez AI, choć słabo odróżniają je od ludzkich
Eksperyment pokazał, że uczestnicy rozpoznawali autorstwo wierszy na poziomie zbliżonym do losowego lub gorszym. Mimo to teksty oznaczone jako stworzone przez AI dostawały niższe oceny za sens, wyobraźnię i lubialność, nawet gdy naprawdę napisał je człowiek. Gdy informacji o autorze nie było, czytelnicy często preferowali wiersze wygenerowane przez AI, uznając je za jaśniejsze i łatwiejsze w odbiorze. Wynik wskazuje na silny efekt etykiety autora.
academic.oup.com
91,5% gmin w Brazylii doświadczyło katastrofy klimatycznej od 1991 r.
Analiza 59 658 zapisów o katastrofach wodno-klimatycznych z lat 1991–2024 pokazała, że co najmniej jedno takie zdarzenie wystąpiło w 91,5% z 5570 brazylijskich gmin. Chodzi m.in. o powodzie, gwałtowne wezbrania, osuwiska, burze, susze i podtopienia. Łączny bilans to 4774 zgony, 3031 osób zaginionych, 129,79 mln osób dotkniętych skutkami i ponad 123,89 mld dolarów strat. Autorzy wskazują na potrzebę mocniejszej prewencji i adaptacji.
iopscience.iop.org
Artykuł: wiara w wolny rynek pomaga podtrzymywać sprzeciw wobec regulacji emisji CO2
Autor opisuje, że część klimatologów i ekonomistów sprzeciwia się regulacjom emisji nie dlatego, że neguje samą fizykę klimatu, lecz dlatego, że uznaje interwencję państwa za zagrożenie dla wolności i demokracji. Według tekstu lobby paliw kopalnych wykorzystuje te poglądy, by osłabiać politykę klimatyczną i wzmacniać denializm. To analiza ideologicznych mechanizmów wpływu, a nie nowe badanie eksperymentalne.
online.ucpress.edu
Nowy czujnik z grafenu ma wykrywać dopaminę w łzach i wspierać wczesne badania neurologiczne
Badacze opisali tani sensor elektrochemiczny z laserowo wzorowanego grafenu do wykrywania dopaminy w ludzkich łzach. W testach laboratoryjnych na sztucznych łzach urządzenie mierzyło stężenia z zakresu łączonego wcześniej z chorobą Parkinsona i zachowywało selektywność mimo obecności innych składników płynu łzowego. To na razie etap laboratoryjny, ale technologia może w przyszłości umożliwić nieinwazyjny monitoring przy łóżku pacjenta lub w gabinecie.
acs.org
Mysie badanie: pasożyty przeprogramowały komórki zapalne w bardziej regulacyjne
W modelu mysim zakażenie helmintami nie tylko tłumiło komórki Th17 związane ze stanem zapalnym, ale część z nich przechodziła w komórki o cechach regulatorowych. Komórki wcześniej związane z IL-17 zaczynały wytwarzać IL-10 i zyskiwały ekspresję Foxp3, a stan zapalny jelit w modelu podobnym do choroby Crohna słabł. To ciekawy mechanizm immunologiczny, ale na razie dotyczy zwierząt i nie oznacza gotowej terapii dla ludzi.
pmc.ncbi.nlm.nih.gov
W laboratorium odtworzono mechanizm wydobywania energii z wirującej czarnej dziury
Fizycy zademonstrowali laboratoryjny odpowiednik mechanizmu Penrose’a-Zel'dovicha, w którym fale mogą odbierać energię z obiektu wirującego. W eksperymencie fala oddziałująca z szybko obracającym się układem ulegała wzmocnieniu dzięki tzw. ujemnej absorpcji, czyli czerpała energię z ruchu obrotowego. To analog czarnej dziury z ergosferą, a nie prawdziwa astrofizyczna ekstrakcja energii. Wynik pomaga testować zjawisko superradiancji w warunkach kontrolowanych.
refractor.io
Na Plutonie potwierdzono pierwsze osuwiska, zaskakująco „długie” jak na lodowy świat
Ponowna analiza zdjęć z przelotu sondy New Horizons wskazała sześć prawdopodobnych osuwisk na Plutonie. Struktury znaleziono przy krawędzi Sputnik Planitia i na obrzeżach kraterów. Ich długi zasięg sugeruje, że lód i materiał powierzchniowy na Plutonie mogą mieć mniejsze tarcie niż podobne osuwiska na Ziemi. Autorzy podejrzewają też, że takich form jest więcej, tylko nie zostały jeszcze rozpoznane na dostępnych obrazach.
sciencenews.org
Badanie ekspresji genów w mózgu łączy Alzheimera z plastycznością synaps i starzeniem komórek
Praca typu TWAS połączyła genetycznie regulowaną ekspresję genów w ludzkiej tkance mózgowej z ryzykiem choroby Alzheimera. Analizy wskazały wzbogacenie szlaków związanych z długotrwałym wzmocnieniem synaptycznym, kluczowym dla uczenia i pamięci, oraz sygnał zaburzeń w regulacji procesów starzenia komórkowego. To badanie asocjacyjne na dużych danych, które pomaga wytypować mechanizmy i geny do dalszej weryfikacji, ale samo nie dowodzi związku przyczynowego.
doi.org
Mózg aktualizuje „emocjonalną etykietę” znajomej osoby przez połączenia hipokampa i ciała migdałowatego
Badanie dotyczy tego, jak mózg zmienia ocenę znanej osoby z neutralnej lub pozytywnej na negatywną. Opisane wyniki wskazują, że w tworzeniu takiej awersji ważne są połączenia między neuronami pamięci w brzusznej części hipokampa CA1 a neuronami ciała migdałowatego reagującymi na negatywne emocje. W modelu mysim manipulacja tym obwodem pozwalała wywoływać lub osłabiać negatywne skojarzenie. To podstawowe badanie mechanizmów pamięci społecznej.
science.org