Więcej dań wegańskich w stołówce wyraźnie zmienia wybory studentów
Badanie oparte na danych sprzedażowych z uniwersyteckiej stołówki pokazuje, że sam wzrost dostępności dań wegańskich działa nawet bez obniżek cen i reklam. Każde zwiększenie udziału dań wegańskich o 10% podnosiło ich sprzedaż średnio o 8,3%, głównie kosztem dań mięsnych, a nie przez dokładanie nowych zakupów. Model wskazuje też na spadek śladu środowiskowego kuchni, bo posiłki roślinne zwykle mają niższe emisje i zużycie zasobów.
sciencedirect.com
Vantablack 310 może przyciemnić satelity do poziomu mniej szkodliwego dla astronomii
Zespół z University of Surrey i Surrey NanoSystems testuje powłokę Vantablack 310, która odbija tylko ok. 2% padającego światła. Symulacje i testy laboratoryjne wskazują, że pokrycie nią kluczowych powierzchni satelity może obniżyć jasność obiektu do ok. 7 magnitudo, czyli blisko limitu zalecanego przez IAU. To mogłoby ograniczyć smugi na zdjęciach teleskopowych. Technologia ma przejść pierwszy test na orbicie na satelicie Jovian 1.
surrey.ac.uk
Krótkie filmiki dają złudzenie nauki, ale gorzej zapisują się w pamięci
Badanie sugeruje, że szybkie, pocięte klipy lepiej chwytają uwagę zmysłową niż wspierają trwałe uczenie się. Osoby uczące się z krótkich filmów miały gorszą dokładność pamięci niż oglądający nieco dłuższy, ciągły materiał. Dane z neuroobrazowania powiązały ten efekt ze słabszą aktywnością i łącznością obszarów ważnych dla integracji informacji, kontroli poznawczej i przetwarzania znaczenia. Wniosek: treść może wydawać się przyswojona, ale słabiej trafia do pamięci długotrwałej.
psypost.org
Około 80 minut mniej snu przez 6 tygodni wystarczyło, by zwiększyć masę ciała
Badanie Columbia University wykazało, że dorośli, którzy przez 6 tygodni skrócili sen średnio o ok. 80 minut na noc, przytyli przeciętnie około 1 funta, czyli ok. 0,45 kg. Jednocześnie stali się bardziej siedzący. Wyniki sugerują, że przyrost masy ciała nie wynikał głównie z większego jedzenia, lecz ze spadku aktywności w ciągu dnia. To pokazuje, że nawet umiarkowany, ale przewlekły niedobór snu może wpływać na bilans energetyczny.
cuimc.columbia.edu
Rośliny na Ziemi mogą przetrwać jeszcze nawet 1,87 mld lat
Nowe modele 3D klimatu i obiegu węgla sugerują, że biosfera roślinna może utrzymać się przez ok. 1,6–1,87 miliarda lat, dłużej niż starsze szacunki mówiące o około 1 miliardzie. Problemem nie będzie nagła katastrofa, lecz powolne rozjaśnianie się Słońca. Wyższa temperatura i spadek stężenia CO2 ostatecznie uniemożliwią fotosyntezę nawet najbardziej odpornym gatunkom. To ważne dla modeli długoterminowej zamieszkiwalności Ziemi i planet podobnych do niej.
sciencealert.com
873 tys. biegaczy z Berlina: mężczyźni 2 razy częściej „uderzają w ścianę”
Analiza 873 tys. finiszerów maratonu berlińskiego z 27 lat pokazuje, że mężczyźni około dwa razy częściej niż kobiety doświadczają nagłego dużego spadku tempa pod koniec biegu. Średnie wyhamowanie było u nich większe, a różnica utrzymywała się w całym badanym okresie. Najmocniej było to widać wśród najszybszych zawodników. Autorzy wskazują, że poza fizjologią znaczenie może mieć strategia tempa i zbyt agresywny początek biegu.
nature.com
Pył PM2.5 w niemowlęctwie powiązano z otyłością przez gorszą kontrolę impulsów
Nowe badanie sugeruje mechanizm łączący zanieczyszczenie powietrza z otyłością u dzieci. Wyższa ekspozycja na PM2.5 w pierwszym roku życia wiązała się później z większymi problemami z kontrolą hamowania zachowań, a te z kolei z wyższym BMI i większą ilością tkanki tłuszczowej w wieku 4–8 lat. Autorzy podkreślają, że to ścieżka biologiczno-behawioralna, a nie dowód prostego związku przyczynowego, ale wynik daje konkretny trop do dalszych badań.
theguardian.com
BCG zmienia odpowiedź odpornościową związaną z Alzheimerem, ale to jeszcze nie terapia
Małe badanie kliniczne sprawdzało szczepionkę BCG, znaną z wywoływania tzw. trenowanej odporności. Po podaniu BCG badacze zaobserwowali zmiany działania komórek odpornościowych we krwi i w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz przesunięcia markerów związanych z chorobą Alzheimera. To wspiera wcześniejsze obserwacje, że ekspozycja na BCG może łączyć się z niższym ryzykiem demencji, ale nie dowodzi zapobiegania ani leczenia. Potrzebne są większe, randomizowane badania.
nature.com
Przegląd 31 badań: L-teanina krótko poprawia uwagę i wydaje się bezpieczna
Systematyczny przegląd i metaanaliza 31 randomizowanych badań wskazuje, że L-teanina, aminokwas obecny w herbacie, daje u zdrowych dorosłych wiarygodną krótkoterminową poprawę uwagi i jest ogólnie bezpieczna. Możliwy efekt przeciwdepresyjny też się pojawia, ale autorzy zaznaczają, że to wstępny sygnał wymagający lepszych badań, zwłaszcza w grupach klinicznych. Wyniki innych obszarów, jak stres czy relaksacja, są bardziej zmienne i zależą m.in. od dawki oraz łączenia z kofeiną.
nature.com
„Daddy longlegs” polują też na żaby, a nie tylko na drobne bezkręgowce
Przegląd i obserwacje terenowe pokazują, że kosarze, czyli tzw. daddy longlegs, były wielokrotnie widziane podczas aktywnego chwytania i zjadania żab oraz innych małych kręgowców. Zebrano około 10 udokumentowanych przypadków, wszystkie z Ameryki Południowej. To sugeruje, że część tych pajęczaków działa jako oportunistyczni mezodrapieżcy, a nie wyłącznie padlinożercy czy łowcy małych bezkręgowców. Zjawisko może być niedoszacowane, bo kosarze są nocne i słabo badane.
refractor.io
W testach osobowości ludzie ukrywają psychopatię, ale podbijają narcyzm
Badanie pokazało, że przy autoprezentacji nastawionej na zrobienie dobrego wrażenia, np. w symulacji rekrutacji, badani częściej zaniżają cechy psychopatyczne, a zawyżają narcystyczne. Autorzy interpretują to tak, że narcyzm bywa przedstawiany jako pewność siebie lub przywództwo, podczas gdy psychopatia jest wyraźnie społecznie niepożądana. Wynik ma znaczenie dla testów samoopisowych, bo różne „ciemne cechy” zniekształcają się pod presją społeczną na różne sposoby.
psypost.org
Wspólna słabość ETEC i Shigella może pomóc w szczepionce przeciw biegunce
Badanie opisuje enzymy EatA, SepA i Pic, których enterotoksyczne E. coli i Shigella używają do naruszania warstwy śluzu w jelicie. Naukowcy pokazali, że przeciwciała od zakażonych osób potrafią neutralizować te enzymy u wielu patogenów, co wskazuje na możliwy cel szerokiej szczepionki przeciw biegunkom bakteryjnym. To ważne, bo wcześniejsze podejścia często przegrywały z dużą zmiennością między szczepami.
pnas.org
Krótkie szkolenie niemal podwaja skuteczność wykrywania deepfake’ów twarzy
Badanie pokazuje, że ludzie lepiej wykrywają fałszywe twarze AI, gdy szkolenie uczy ich polegać na ogólnym wrażeniu z twarzy, a nie na szukaniu lokalnych artefaktów. Taka krótka instrukcja niemal podwoiła trafność rozpoznawania deepfake’ów i działała także na nowych obrazach. Efekt utrzymał się w powtórnych testach, a replikacja online pokazała, że metoda skaluje się na większe grupy. To obiecujące, ale dotyczy konkretnie twarzy, nie wszystkich typów deepfake’ów.
doi.org
Nietypowo żarłoczna czarna dziura blisko nas przypomina obiekty z wczesnego Wszechświata
Międzynarodowy zespół bada supermasywną czarną dziurę w galaktyce SDSS J110546.07+145202.4, oddalonej o ok. 1,8 mld lat świetlnych. Obiekt rośnie bardzo szybko i emituje wyjątkowo silny, długotrwały sygnał radiowy: jasność wzrosła ponad 20-krotnie i utrzymuje się od ponad 8 lat. To pierwszy znany przypadek tego typu. Ponieważ zachowuje się podobnie do czarnych dziur z młodego Wszechświata, może posłużyć jako lokalne laboratorium do badania ich wzrostu i dżetów.
mpg.de
Nowy nanolaser działa z zasilaniem elektrycznym bez psucia pułapki dla światła
Zespół z UC Berkeley i Lawrence Berkeley National Laboratory opisał nanofotoniczny laser, w którym doprowadzenie prądu oddzielono od obszaru utrzymującego światło. Przewodzące nanopodpory umieszczono w punktach, gdzie pole optyczne jest bliskie zeru, więc prąd płynie bez zakłócania pracy rezonatora. Badacze opracowali też monolityczną metodę produkcji setek takich kontaktów i uzyskali laserowanie w temperaturze pokojowej na długościach fal używanych w światłowodach.
engineering.berkeley.edu
„Miękkość” komórek nowotworowych może tłumaczyć opór guzów litych na CAR-T
Badanie przedkliniczne pokazuje, że część komórek macierzystopodobnych w guzach litych staje się odporna na CAR-T w „miękkim” środowisku mechanicznym. Autorzy powiązali ten stan z utrzymanym sygnałem wapniowym i podwyższonym zewnątrzkomórkowym ATP. Następnie użyli narzędzia biologii syntetycznej do rozpoznania i przeprogramowania tego stanu, przywracając wrażliwość komórek na CAR-T. To obiecujący kierunek, ale na razie dotyczy modeli przedklinicznych, nie gotowej terapii.
nature.com
Krótki moment uważności może poprawiać nastrój jeszcze przez kilka dni
Badanie sugeruje, że nawet pojedynczy, krótki epizod świadomego skierowania uwagi na teraźniejszość bez oceniania może przynieść mierzalną poprawę samopoczucia na kolejne dni. U uczestników wiązało się to z mniejszym negatywnym nastrojem i stresem oraz lepszym dobrostanem. To interesujący wynik, ale opis wskazuje na wczesny etap badań i nie rozstrzyga jeszcze, jak silny i trwały jest efekt w różnych grupach ludzi.
psypost.org