Badanie milionów rejestrów: wyborcy niezależni to głównie umiarkowani, a nie „ukryci partyjni”
Analiza milionów amerykańskich rejestrów wyborców wskazuje, że osoby niezapisane do Partii Demokratycznej ani Republikańskiej stanowią już największą część elektoratu. Modelowanie dla wyborów 2020 i 2022 sugeruje, że ponad 90% z nich miało umiarkowany profil ideologiczny. Badacze wnioskują, że to aktywny blok wyborców, który szuka większej elastyczności i otwartości w polityce, a nie grupa apatyczna czy tylko formalnie „bezpartyjna”.
psypost.org
Przegląd 21 prób klinicznych: słodziki podnosiły insulinę i HbA1c względem wody lub placebo
Przegląd 21 randomizowanych badań klinicznych pod kierownictwem Tufts wykazał, że sztuczne i niskokaloryczne słodziki nie są metabolicznie obojętne. W porównaniu z wodą lub placebo zwiększały stężenie insuliny na czczo i HbA1c, czyli wskaźnik średniej glikemii z ostatnich miesięcy, oraz wskazywały trend do pogorszenia wrażliwości na insulinę. Autorzy łączą to także z możliwym zaburzeniem mikrobioty jelitowej i regulacji glukozy.
now.tufts.edu
Lęk przed byciem singlem może napędzać obsesyjne zaloty mężczyzn
Seria badań nad zjawiskiem określanym jako „simping” wskazuje, że kluczowym czynnikiem nie jest status społeczny ani dominacja, lecz silny lęk przed pozostaniem singlem. Mężczyźni z wyższym poziomem tego lęku częściej deklarowali kosztowne, natarczywe i obsesyjne gesty wobec osoby, która nie odwzajemnia zainteresowania. W eksperymentach wzrost tego lęku zwiększał też deklarowaną skłonność do takich zachowań.
psypost.org
Nierówności dochodowe w dzieciństwie powiązano z większym ryzykiem depresji w dorosłości
Badanie dużej kohorty urodzeniowej z Wielkiej Brytanii wykazało, że dorastanie w warunkach większych nierówności dochodowych wiąże się z częstszymi objawami depresyjnymi w dorosłości, także po uwzględnieniu wieku, płci i wykształcenia. Autorzy opisują też interakcję geny–środowisko: u osób z wyższą genetyczną podatnością na depresję nierówne warunki z dzieciństwa jeszcze silniej zwiększały późniejsze ryzyko objawów.
psypost.org
Nawet 45% przypadków demencji można by opóźnić lub zapobiec, ale kampanie słabo zmieniają zachowania
Zespół kierowany przez Curtin University ocenia, że około 45% przypadków demencji dałoby się opóźnić lub uniknąć przez ograniczenie 14 modyfikowalnych czynników ryzyka. Chodzi m.in. o brak ruchu, palenie, izolację społeczną, nadciśnienie, cukrzycę, otyłość, depresję, niedosłuch, zanieczyszczenie powietrza i nadmierny alkohol. Badacze podkreślają jednak, że obecne działania zdrowia publicznego zbyt rzadko przekładają się na realną zmianę zachowań.
curtin.edu.au
Model klimatyczny: AMOC może osłabnąć nawet o 80%, ale bez nagłego załamania
Nowe modelowanie wskazuje, że topnienie Grenlandii i ocieplenie atmosfery mogą do 2300 roku osłabić Atlantycką Południkową Cyrkulację Wymienną nawet o około 80%. Samo ocieplenie odpowiadałoby za ok. 60% spadku, a dopływ wody z lądolodu za kolejne ~20%. W tym scenariuszu nie dochodzi jednak do gwałtownego „punktu krytycznego”. Jeśli stężenie CO2 zaczęłoby później spadać o 1% rocznie od 2250, cyrkulacja miałaby wrócić do dawnej siły około 2400.
science.org
U starszych dorosłych depresję wiązano bardziej z kompulsywnym niż celowym używaniem smartfona
Badanie wskazuje, że u starszych dorosłych ryzyko depresji rośnie nie tyle przez sam telefon, ile przez sposób używania. Celowe korzystanie, które wspiera kontakt i udział w życiu społecznym, wiązało się z lepszymi wynikami. Z kolei kompulsywne, ucieczkowe używanie było powiązane z izolacją i objawami depresji. Najsilniejszym predyktorem depresji okazało się ograniczone uczestnictwo społeczne, a tuż za nim uzależniający wzorzec używania smartfona.
rutgers.edu
Pszczele królowe przenoszą część pestycydów do jaj, co może opóźniać załamanie kolonii
Badacze po raz pierwszy opisali u pszczół miodnych zjawisko maternal offloading. Królowe przewlekle narażone na pestycydy mogą chronić własny organizm, przenosząc część toksycznego obciążenia do jaj. To zwiększa szanse przeżycia matki, ale jednocześnie obciąża rozwijające się potomstwo. Autorzy sugerują, że taki mechanizm może osłabiać przyszłe robotnice i młode królowe, a w efekcie przyczyniać się do opóźnionego załamania kolonii.
cell.com
Raport Lancet Oncology: inwestycje w kadry onkologiczne mogłyby uratować 170 mln osób do 2050
Komisja Lancet Oncology szacuje, że bez zmian światowi będzie brakować około 100 mln pracowników opieki onkologicznej do 2050 roku, szczególnie pielęgniarek i diagnostów w Afryce oraz Azji. Według raportu rozbudowa kadr od poziomu pracowników środowiskowych po specjalistów mogłaby zapobiec około 170 mln zgonów z powodu raka w latach 2030–2050 i przynieść ok. 120 bln dolarów korzyści netto, czyli około 4 dolary zwrotu z każdego 1 dolara inwestycji.
hsph.harvard.edu
Analiza citizen science: AI może dorównać ekspertom w analizie danych, ale brakuje zasad
Globalna analiza projektów citizen science wskazuje, że systemy AI mogą w analizie danych osiągać poziom zbliżony do zawodowych naukowców. Problemem pozostaje brak jasnych reguł dotyczących własności danych, prywatności i odpowiedzialności za decyzje algorytmów. Autorzy zalecają też uczciwe wynagradzanie i formalne uznanie uczestników, szersze stosowanie otwartych danych zgodnych z zasadami FAIR oraz standaryzację raportowania wyników.
doi.org
Norwegia: utrata pracy przez kobietę i mężczyznę inaczej wpływa na decyzje o dzieciach
Badanie oparte na norweskich rejestrach z lat 2005–2017 pokazuje, że skutki utraty pracy dla planów rodzinnych zależą od tego, kto traci zatrudnienie. Gdy pracę traciła kobieta z powodu zamknięcia zakładu, para rzadziej decydowała się na pierwsze dziecko, nawet po uwzględnieniu dochodu gospodarstwa. Utrata pracy przez mężczyznę nie obniżała szans na pierwsze dziecko, ale częściej opóźniała lub ograniczała decyzję o drugim.
psypost.org
W neuronach odkryto „vaults” przewożące RNA, co może mieć znaczenie dla pamięci
Naukowcy z Queensland Brain Institute pokazali, że małe, beczułkowate struktury w neuronach zwane vaults przenoszą RNA między różnymi częściami komórki nerwowej. Kluczową rolę ma tu niekodujące RNA Vaultrc5, które pomaga kierować tym transportem. Zespół powiązał ruch tych struktur i ich ładunku z aktywnością synaps oraz plastycznością potrzebną do tworzenia pamięci. To pierwsze tak konkretne dane o tym, co neuronalne vaults faktycznie przewożą.
qbi.uq.edu.au
RNA mikroorganizmów ujawniło, jak sól i drobnoustroje niszczą zabytkowe mury i malowidła
Badacze użyli metatranskryptomiki, czyli sekwencjonowania RNA całych społeczności mikroorganizmów, aby sprawdzić, które geny są aktywne na zasolonych materiałach zabytkowych. Wyniki pokazują, że bakterie i archeony uruchamiają mechanizmy stresowe, transport jonów i szlaki metaboliczne pomagające im przetrwać wysokie zasolenie, a przy okazji przyspieszają biodeteriorację kamienia i malowideł ściennych. To może pomóc tworzyć bardziej precyzyjne strategie konserwacji.
link.springer.com