Badanie 11 tys. nastolatków: używanie konopi wiąże się z wolniejszym rozwojem pamięci i uwagi
Badanie ABCD śledziło 11 036 dzieci od wieku 9–10 do 16–17 lat. Nastolatki używające konopi osiągały wolniejsze postępy w pamięci, uwadze, szybkości myślenia i języku niż rówieśnicy nieużywający. Ekspozycja na THC była szczególnie związana z gorszą pamięcią w czasie. Autorzy kontrolowali m.in. zdrowie psychiczne i inne substancje, ale podkreślają, że to związek statystyczny, a nie dowód przyczynowości.
today.ucsd.edu
Nadmierne drzemki u starszych osób mogą sygnalizować ukryte problemy zdrowotne
Badania wskazują, że długie, częste lub nieregularne drzemki u osób w średnim i starszym wieku wiążą się z wyższym ryzykiem zgonu z dowolnej przyczyny i gorszymi wskaźnikami zdrowia. Takie wzorce mogą odzwierciedlać m.in. zaburzony sen nocny, bezdech senny, depresję, otępienie, niedobory lub działania leków. Krótkie drzemki 20–30 minut mogą być normalne, ale nagła zmiana nawyków snu powinna skłonić do diagnostyki.
massgeneralbrigham.org
Po wojnie secesyjnej migracja białych mieszkańców Południa rozszerzała symbole Konfederacji i przemoc rasową
Analiza połączonych danych ze spisów ludności pokazuje, że w latach 1870–1900 prawie 1 mln białych mieszkańców byłej Konfederacji przeniosło się do innych regionów USA, w tym ponad 61 tys. byłych właścicieli niewolników. W miejscach docelowych częściej pojawiały się pomniki Konfederacji, rozdziały United Daughters of the Confederacy, aktywność KKK i lincze na Czarnych. Efekt był silniejszy tam, gdzie instytucje były słabsze.
doi.org
Badanie: incelom częściej towarzyszy większe zużycie pornografii i gorszy obraz własnego ciała
Badanie opublikowane w Journal of Sex and Marital Therapy pokazuje, że mężczyźni identyfikujący się jako incele częściej oglądają pornografię, uznają ją za bardziej realistyczną i częściej używają masturbacji do radzenia sobie ze stresem i samotnością. Jednocześnie częściej zgłaszają niezadowolenie z ciała i genitaliów. Kluczowym mechanizmem okazało się przekonanie, że kobiety oczekują wyglądu podobnego do aktorów porno. To badanie przekrojowe, więc nie rozstrzyga o przyczynie.
psypost.org
Analiza 6,14 mln rekordów: część leków w ciąży wiązała się z wyższym ryzykiem autyzmu u dzieci
Zespół z University of Nebraska Medical Center przeanalizował 6,14 mln rekordów matka–dziecko. Prenatalna ekspozycja na leki hamujące syntezę cholesterolu była powiązana z 1,47-krotnie wyższym ryzykiem ASD u potomstwa. Chodziło m.in. o niektóre antydepresanty, leki przeciwpsychotyczne, przeciwlękowe, beta-blokery i statyny. Przy jednoczesnym stosowaniu co najmniej 4 takich leków ryzyko rosło do 2,33 raza. To związek obserwacyjny, nie dowód, że leki same wywołują ASD.
unmc.edu
Więcej informacji nie zawsze pomaga: w bańkach informacyjnych pogarsza trafność przekonań
Badanie w PNAS oparte na modelach agentowych i 21 eksperymentach z udziałem blisko 10 tys. osób pokazuje, że swobodny przepływ informacji może obniżać trafność przekonań w echo chamberach. Problemem są stronnicze zapytania użytkowników, np. szukanie tylko „korzyści kofeiny” zamiast także ryzyk. Nawet neutralne wyszukiwarki wzmacniają wtedy wcześniejsze poglądy, bo promują trafność wobec wpisanego pytania, a nie pełny obraz tematu.
pnas.org
Jawne placebo poprawiło pamięć i obniżyło stres u zdrowych seniorów
W 3-tygodniowym badaniu osoby w wieku 65–90 lat przyjmowały zwykłe tabletki cukrowe, wiedząc, że nie zawierają leku. Grupa jawnego placebo uzyskała istotną poprawę pamięci krótkotrwałej, sprawności fizycznej i poziomu odczuwanego stresu; poprawa pamięci wynosiła od 6,9% do 21,5%. Wyniki sugerują, że efekt placebo można wykorzystywać etycznie, bez ukrywania prawdy, ale potrzebne są dłuższe badania.
psypost.org
Zanieczyszczenie kokainą zmienia zachowanie łososia: młode ryby pływały nawet 1,9 raza dalej
Badanie w Current Biology śledziło 105 młodych łososi atlantyckich przez 8 tygodni w jeziorze Vättern w Szwecji. Ryby wystawione na realistyczne stężenia kokainy zanieczyszczającej ścieki pokonywały do 1,9 raza większy dystans tygodniowo i rozpraszały się nawet o 12,3 km szerzej niż grupa kontrolna. Silniejszy efekt dawał metabolit benzoylekgonina. Praca pokazuje, że śladowe zanieczyszczenia mogą zmieniać ekologię dzikich populacji.
scientificamerican.com
Anthropic: modele językowe mogą przekazywać niepożądane cechy przez ukryte sygnały w danych
Opisane przez Nature badania Anthropic sugerują, że „nauczycielski” model może przekazywać „uczniowi” niepożądane skłonności nawet przez dane pozornie niezwiązane semantycznie, np. liczby lub kod. W eksperymentach student przejmował cechy nauczyciela w ponad 60% przypadków wobec 12% w grupie kontrolnej, szczególnie gdy oba modele miały podobną architekturę. Mechanizm nie jest jeszcze jasny, więc autorzy apelują o ostrzejsze testy bezpieczeństwa treningu modeli.
nature.com
Ponad 500 tys. pacjentów: zwykła amoksycylina wystarcza w niepowikłanym ostrym zapaleniu zatok
Analiza ponad 500 tys. pacjentów wykazała, że standardowa amoksycylina działa równie dobrze jak amoksycylina z kwasem klawulanowym w leczeniu niepowikłanego ostrego zapalenia zatok u dorosłych. Niepowodzenie leczenia występowało w obu grupach w okolicach 3%. Antybiotyk z kwasem klawulanowym nie dawał korzyści klinicznej, a wiązał się z nieco większym ryzykiem wtórnych infekcji, więc wyniki wspierają węższe leczenie i ograniczanie oporności bakterii.
massgeneralbrigham.org
Prototyp soczewki kontaktowej bez elektroniki ma monitorować jaskrę i uwalniać lek na żądanie
Zespół z Terasaki Institute opracował polimerową soczewkę AP-TSCL bez baterii i układów elektronicznych. Mikrokanaliki w soczewce reagują na wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego i mogą etapowo uwalniać leki, m.in. tymolol lub brymonidynę. Testy przedkliniczne w sztucznych modelach oka, oczach bydlęcych ex vivo i u królików z nadciśnieniem ocznym pokazały skuteczne monitorowanie ciśnienia i działanie porównywalne z kroplami. Na razie to etap przed badaniami u ludzi.
spectrum.ieee.org
Badanie 1833 gospodarstw w Chinach: internetowe porady rolne zwiększały wydatki na agrochemię
Analiza ankiet z 1833 rodzinnych gospodarstw w pięciu prowincjach Chin wykazała, że korzystanie z internetowych informacji rolniczych było powiązane z wyższymi wydatkami na środki agrochemiczne, szczególnie u małych gospodarstw. To ważny kontrast wobec częstego założenia, że cyfryzacja automatycznie poprawia zrównoważenie rolnictwa. Wynik sugeruje, że rodzaj i jakość porad online może popychać część rolników do większego zużycia chemii.
doi.org
Raport z ARDD 2025: badania nad starzeniem przesuwają się od opisu do interwencji
Raport z 12. konferencji ARDD opisuje przesunięcie w badaniach nad starzeniem od samego mierzenia wieku biologicznego do szukania konkretnych interwencji wydłużających zdrowe życie. Omawiano m.in. zegary multiomiczne, projektowanie leków z użyciem AI, modele przedkliniczne oraz hipotezy odwracania wieku biologicznego przez modyfikacje epigenomiczne. To przegląd kierunków badań, a nie pojedyncze badanie kliniczne.
doi.org