Badanie: Amerykański dyskurs polityczny coraz mniej merytoryczny, więcej osobistych ataków – szczególnie ze strony Republikanów
Naukowcy z Uniwersytetu Notre Dame przeanalizowali wypowiedzi polityków w USA i stwierdzili, że polityczne dyskusje są obecnie mniej merytoryczne i coraz częściej sprowadzają się do osobistych ataków. Co istotne, choć obie partie używają tej taktyki, Republikanie robią to średnio 2,7 razy częściej niż Demokraci. Badanie sprawdza, jak takie podziały retoryczne mogą przynosić wymierne korzyści polityczne oraz jak wpływają na klimat debaty publicznej i społeczne postrzeganie polityków.
keough.nd.edu
W 10-letnim badaniu potwierdzono, że niedopałki papierosów nigdy nie znikają – zamieniają się w mikrozanieczyszczenia plastikiem
Przez 10 lat naukowcy obserwowali niedopałki w różnych środowiskach. Okazało się, że filtry z octanu celulozy rozpadają się bardzo powoli – w najlepszym razie tracą 84% masy w żyznej glebie, w warunkach miejskich zostaje aż 48%. Nie znikają; zamieniają się w mikroskopijne resztki plastiku, które pozostają w glebie przynajmniej przez dekadę, przyczyniając się do trwałego zanieczyszczenia mikroplastikami. Toksyny jak nikotyna czy metale ciężkie z czasem słabną, ale są wykrywalne po 10 latach. Skala problemu jest ogromna – każdego roku wyrzucane są miliardy niedopałków.
sciencedirect.com
Rekiny z Bahamów mają we krwi kofeinę i ślady kokainy – efekty zanieczyszczenia morskiego
Badacze pobrali próbki krwi od 85 rekinów koło Bahamów. W prawie 1/3 próbek wykryto ludzkie związki chemiczne, głównie kofeinę, leki przeciwbólowe (paracetamol, diklofenak), a u jednego młodego rekina – kokainę. Źródłami są spływy ścieków, mocz nurków i zjadanie wyrzuconych przedmiotów w pobliżu starej farmy rybnej. U skażonych rekinów zaobserwowano zmiany parametrów metabolicznych odpowiadających za stres i gospodarkę energią. Pokazuje to, jak zanieczyszczenia trafiają nawet do pozornie czystych wód tropikalnych. Nie wiadomo jeszcze, jak takie oddziaływania wpływają na populacje rekinów w dłuższym okresie.
dexerto.com
Sztuczna inteligencja rozpoznaje wczesny rak piersi z 94% skutecznością – testy na 200 000 mammografii
W badaniach objętych brytyjskim programem GEMINI, SI oprogramowanie Mia (firmy Kheiron/DeepHealth) analizowało ponad 200 tys. mammografii u 10 889 kobiet. Wykrywalność raka piersi wzrosła o 10,4%, głównie przypadków inwazyjnych, a liczba fałszywie negatywnych zmalała o 9% w porównaniu do tradycyjnego badania. Obciążenie pracą dla lekarzy spadło o 30%, czas oczekiwania na wynik skrócił się z 2 tygodni do 3 dni. Skuteczność modelu potwierdzono w różnych grupach pacjentek. Dalsza walidacja kliniczna jest konieczna, zanim SI na stałe zostanie włączona do przesiewów w Wielkiej Brytanii.
nature.com
Miniaturowe mózgi z komórek moczu ujawniają różnice w aktywności elektrycznej u osób z różnymi odmianami autyzmu
Naukowcy wyhodowali organoidy mózgowe z komórek pobranych z moczu osób neurotypowych, z idiopatycznym autyzmem oraz z autyzmem powiązanym z rzadkimi mutacjami genowymi (np. SHANK3, SCN2A). U osób z autyzmem idiopatycznym organoidy wykazywały osłabioną aktywność elektryczną i rzadsze serie wyładowań, a u osób z autyzmem syndromicznym – przeciwnie, nadpobudliwość i wzmożone reakcje. Badania sugerują, że tego typu modele hodowlane mogą pomóc w różnicowaniu podtypu autyzmu oraz planowaniu indywidualnych terapii.
psypost.org
Metformina „zamyka” HIV w komórkach – potencjalna droga do remisji bez codziennych leków
Badania wykazały, że popularny lek na cukrzycę, metformina, aktywuje gen DDIT4, który działa jak „molekularna blokada” uniemożliwiając reaktywację wirusa HIV w zakażonych komórkach. Efekt ten był widoczny zwłaszcza w limfocytach CD4+ z przewodu pokarmowego, przy hamowaniu szlaku mTOR. Wcześniejsze badania potwierdzają bezpieczeństwo metforminy u pacjentów z HIV. Daje to szanse na rozwój terapii, które pozwolą na dłuższą remisję bez konieczności codziennego przyjmowania leków antyretrowirusowych. Wyniki wymagają dalszych prób klinicznych.
sciencedirect.com
Geny, kawa i ryzyko miażdżycy: regularna kawa zwiększa ryzyko zwapnienia tętnic, bezkofeinowa nie
Duże badanie genetyczne w stylu randomizacji mendelskiej wskazuje, że osoby genetycznie predysponowane do picia kawy mają wyższe ryzyko wczesnej miażdżycy (ocenione przez zwapnienie tętnic wieńcowych). Dotyczy to kawy parzonej, rozpuszczalnej i zwykłej; kawa bezkofeinowa nie zwiększa ryzyka. Około 40% wpływu kawy na miażdżycę jest związane ze wzrostem masy ciała. Sugeruje to, by osoby z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego spożywały kawę ostrożnie lub wybierały wariant bezkofeinowy.
nature.com
Akceptacja ze strony rodziców i odporność na traumę przyspieszają dojrzewanie mózgu dzieci
Analiza danych 9-13-latków z badania ABCD wykazała, że dzieci akceptowane przez rodziców i lepiej radzące sobie z traumą szybciej przechodzą proces przerzedzania kory mózgowej (tzw. cortical thinning), co sprzyja dojrzewaniu układów nerwowych. Przeciwieństwem było doświadczenie przemocy w rodzinie, które spowalniało rozwój mikrostrukturalny mózgu. Badanie podkreśla znaczenie warunków rodzinnych dla rozwoju dzieci, choć nie potwierdza bezpośredniej przyczynowości.
psypost.org
Flawanole kakao chronią naczynia u starszych osób podczas długiego siedzenia
W eksperymencie z udziałem 20 zdrowych osób starszych (średnia wieku 72 lata) wykazano, że wypicie napoju bogatego w flawanole kakao (695 mg) tuż przed dwugodzinnym siedzeniem zapobiegło pogorszeniu funkcji śródbłonka naczyń udowych i ramiennych. Siedzenie powodowało spadek wskaźnika FMD o 0,7% przy niskiej dawce flawanoli, ale przy wysokiej dawce nie obserwowano takich zmian. Kakao nie wpływało na ciśnienie krwi ani mikrokrążenie mięśni; nie rekompensuje więc wszystkich szkodliwych skutków bezruchu.
pubs.rsc.org
Dieta roślinna wyraźnie obniża stany zapalne – metaanaliza 7 badań klinicznych
Metaanaliza 7 badań klinicznych wykazała, że dieta oparta na produktach roślinnych obniża poziom białka C-reaktywnego (CRP – marker stanu zapalnego) o średnio 1,13 mg/L w porównaniu do diet mięsnych. Największe korzyści dla redukcji stanu zapalnego zaobserwowano przy diecie wegańskiej i u osób z chorobami nerek. Nowe wyniki wspierają hipotezę, że dieta roślinna pomaga w kontroli przewlekłych stanów zapalnych i może przynieść korzyści zdrowotne przy chorobach przewlekłych.
sciencedirect.com
Odkrycie: nie tylko mózg komara, ale jego „pupa” decyduje o zaprzestaniu ssania krwi – nowe podejście do walki z malarią
Naukowcy zidentyfikowali wyspecjalizowane komórki (tzw. rectal pad cells) zlokalizowane w końcowym odcinku przewodu pokarmowego komarów (Aedes aegypti), które reagują na napełnienie – jeśli kompartment jest pełny, wysyłają sygnał do mózgu by zaprzestać ssania. Gdyby udało się wywołać ten sygnał odpowiednim środkiem, można by skuteczniej ograniczyć ukąszenia i rozprzestrzenianie chorób, np. malarii czy dengi. To nowa strategia, odmienna od tradycyjnych repelentów czy zaburzania ośrodków głodu w mózgu.
sciencenews.org
Nowy biomarker i kandydat na lek na zaburzenia poznawcze w schizofrenii – badania płynu mózgowo-rdzeniowego i myszy
Duże badanie (ponad 100 uczestników) wykazało znacznie niższy poziom nowej rozpuszczalnej formy białka Cacna2d1 (SEAD1) w płynie mózgowo-rdzeniowym osób ze schizofrenią. Stężenia tego białka powiązano z nasileniem zaburzeń poznawczych. W modelach mysich zastosowano peptydowy lek eksperymentalny, który poprawiał funkcjonowanie mózgu i równowagę sieci nerwowych. Obecnie leki na schizofrenię nie łagodzą objawów poznawczych; nowo odkryty biomarker pozwoli na lepszy dobór terapii i rozwój precyzyjnych leków, m.in. w zastrzykach raz w tygodniu. Trwają prace nad testem diagnostycznym z krwi.
news.northwestern.edu
Miasta korzystnie wpływają na zdrowie mózgu i serca – o 2,5% niższe ryzyko udaru niż w mniej rozwiniętych rejonach USA
Badanie 25 tys. dorosłych w USA, prowadzone przez ponad dekadę, wskazuje że mieszkańcy terenów o średnim i wysokim stopniu rozwoju mają o 2,5% mniejsze ryzyko pierwszego udaru w porównaniu do osób z obszarów mniej zurbanizowanych. Efekt tłumaczono lepszym dostępem do opieki zdrowotnej, sklepów, terenów zielonych, sprawnej komunikacji i przestrzeni do aktywności fizycznej. Uwzględniono inne czynniki ryzyka (wiek, płeć, rasa, dochód, zdrowie). Autorzy sugerują, by w kolejnych badaniach dokładniej określić, które cechy otoczenia są najważniejsze dla ochrony przed udarem.
news.umich.edu
Styl picia alkoholu u rodzica wpływa na dzieci w dwóch kluczowych momentach życia – badanie australijskie
Badanie z Australii wykazało, że zachowania alkoholowe rodziców istotnie wpływają na picie dzieci w wieku 15-17 lat oraz później, kiedy dzieci same stają się rodzicami w wieku 28-39 lat. Oddziaływanie to obejmuje m.in. zwiększone ryzyko wczesnego sięgania po alkohol i nadużywania. 23% rodziców dawało pełne drinki nastolatkom (12-17 lat), mimo dowodów na ryzyko. Sugeruje się prowadzenie kampanii edukacyjnych skierowanych do rodziców oraz zmianę norm społecznych dotyczących picia.
unsw.edu.au
Psylocybina może trwale przebudowywać połączenia w mózgu – mechanizm jej działania w leczeniu depresji
Naukowcy wykazali, że psylocybina (składnik „magicznych grzybów”) poprzez aktywację receptorów serotoninowych (5-HT2A i 5-HT1A) wywołuje trwałe, strukturalne zmiany w połączeniach nerwowych – szczególnie w korze przedczołowej i ciele migdałowatym. Usprawnienie neuroplastyczności i reorganizacja tzw. sieci mózgowych utrzymują się tygodniami i mogą tłumaczyć szybki, trwały efekt przeciwdepresyjny pojedynczej dawki. Efekt polega nie na nagłym „włączeniu”/wyłączeniu, a na dostrojeniu elastyczności mózgu do przetwarzania emocji i myśli.
psypost.org
Lęk przed niskimi dawkami promieniowania – naukowcy apelują o rzetelne informowanie
Artykuł przeglądowy analizuje podstawy naukowe tzw. radiowstrętu. Autorzy podważają liniowy model bezprogowy (LNT) ryzyka radiacyjnego przy bardzo niskich dawkach, podkreślając możliwość nawet korzystnych efektów (hormezę). Badacze sugerują, że lęk przed promieniowaniem hamuje wdrażanie korzystnych technologii (np. energetyka jądrowa) i postulują lepszą edukację oraz obalanie mitów utrwalonych po II wojnie światowej. Przykładem mają być m.in. dane z Hiroszimy.
journals.lww.com
