Porównanie zachowań psów, kotów i dzieci w spontanicznych sytuacjach wymagających pomocy
Naukowcy z Uniwersytetu Eötvös Loránd porównali zachowania nieprzeszkolonych psów, kotów i dzieci (w wieku 16–24 miesiące) w eksperymencie, gdzie opiekun szukał schowanego przedmiotu bez proszenia o pomoc. Ponad 75% psów i dzieci pomagało, wskazując lub przynosząc przedmiot, nawet jeśli nie był dla nich interesujący i nie dostawali za to nagrody. Koty natomiast pomagały tylko wtedy, gdy obiekt miał dla nich osobiste znaczenie. Wyniki sugerują, że psia zdolność do współpracy ma głębokie ewolucyjne korzenie, natomiast osamotnienie kotów nie oznacza braku więzi z człowiekiem, lecz większą niezależność.
sciencedirect.com
Elastyczne godziny rozpoczęcia lekcji poprawiają zdrowie psychiczne i wyniki uczniów
Badania Uniwersytetu w Zurychu przeprowadzone w dwóch szkołach średnich w Sankt Gallen pokazały, że możliwość rozpoczęcia zajęć o 8:30 zamiast 7:20-7:30 przyniosła wyraźne korzyści. 95% z 754 uczniów (średni wiek 14 lat) wybrało późniejsze rozpoczęcie, dzięki czemu spało o 45 minut dłużej w ciągu tygodnia szkolnego – nie zmieniając godzin kładzenia się spać. Efekty były widoczne: mniej problemów z zasypianiem, wyższa jakość życia, mniej poważnych trudności emocjonalnych i lepsze wyniki na testach z angielskiego i matematyki. Badanie potwierdza, że elastyczne godziny startu to praktyczny sposób na poprawę zdrowia psychicznego i wyników w nauce.
eurekalert.org
U osób starszych z wyjątkową pamięcią intensywnie zachodzi neurogeneza przez całe życie
Badania opublikowane w czasopiśmie Nature potwierdziły, że ludzki mózg wytwarza nowe neurony (neurogeneza) w hipokampie przez całe życie. Osoby tzw. SuperAgers (powyżej 80 lat z wybitną pamięcią) mają co najmniej dwukrotnie większą produkcję nowych neuronów niż ich rówieśnicy o przeciętnych wynikach oraz 2–2,5 razy większą niż osoby z chorobą Alzheimera. Odkrycie oparto na analizie tkanek pośmiertnych metodą wieloomicznego sekwencjonowania pojedynczych komórek. Badanie wskazuje potencjalne nowe cele leczenia lub zapobiegania spadkowi pamięci.
psypost.org
Surowe normy kulturowe obniżają umiejętność generowania humoru
Sześć międzynarodowych eksperymentów wykazało, że osoby z krajów o ścisłych normach społecznych (np. Chiny) tworzyły mniej zabawne żarty i podpisy niż uczestnicy z kultur luźniejszych (np. USA, Brazylia). Badano zarówno samoocenę, jak i rzeczywiste przykłady humoru (np. zabawne podpisy pod zdjęciami). Przygotowanie uczestnika na scenariusze z surowymi normami też ograniczało jego zdolność generowania humoru, niezależnie od kraju pochodzenia. Wyniki sugerują, że poczucie humoru to nie tylko cecha wrodzona, lecz umiejętność kształtowana przez otoczenie społeczne.
psypost.org
Dopamina i insulina kontrolują łaknienie na niezdrowe jedzenie – zaburzenia tego układu utrudniają opieranie się pokusie
Badanie opublikowane w Molecular Psychiatry dowiodło, że receptory dopaminy D2 i insuliny w centralnej części ciała migdałowatego współpracują, hamując zachcianki na słodkie i tłuste jedzenie. Eksperymenty na samcach myszy pokazały, że usunięcie receptorów dopaminy (co obniża także receptory insuliny) lub insuliny na komórkach produkujących dopaminę prowadziło do kompulsywnego jedzenia, nawet gdy groziło to negatywnymi konsekwencjami (np. szok elektryczny). Nadmiar wysokokalorycznej diety osłabiał sygnały dopaminowe. Wyniki sugerują, że zakłócenia metaboliczne utrudniają kontrolę nagród.
psypost.org
Dlaczego teorie spiskowe są tak pociągające? Osoby preferujące uporządkowane wyjaśnienia chętnie je przyjmują
Badania przeprowadzone przez Flinders University wskazują, że osoby o wysokim stylu systemizowania – czyli poszukujące w życiu jasnych, uporządkowanych zasad i wyjaśnień – są bardziej podatne na przyjmowanie teorii spiskowych, które oferują prostą strukturę dla chaotycznych zdarzeń. Nawet osoby o dobrych zdolnościach logicznych mogą ulegać spiskom, ponieważ mają trudność z elastycznym aktualizowaniem przekonań przy nowych dowodach. Wyniki sugerują, że strategie walki z dezinformacją powinny uwzględniać różnorodność stylów myślenia, nie tylko „sprawdzanie faktów”.
news.flinders.edu.au
Domowe testy mikrobiomu jelitowego pokazują niejednolite wyniki – potrzeba standardów
Badanie z Communications Biology wykazało, że siedem komercyjnych testów mikrobiomu jelitowego analizujących tę samą próbkę kału podawało bardzo różne wyniki. Różnice dotyczyły m.in. wykrycia bakterii Clostridium – jedna firma raportowała pięciokrotnie większą obecność niż średnia, inne nie wykryły ich wcale. Zdrowotna ocena tej samej próbki przez jedną firmę mogła się diametralnie różnić („zdrowy” vs „niezdrowy”). Wyniki pokazują, że bez ujednoliconych protokołów testy nie są wiarygodne i nie powinny być podstawą decyzji zdrowotnych.
gizmodo.com
Luka AirSnitch pozwala obejść szyfrowanie Wi-Fi w domach i firmach
AirSnitch to nowa podatność odkryta przez naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside. Umożliwia ona osobom już podłączonym do tej samej sieci Wi-Fi przeprowadzać ataki typu „man-in-the-middle” nawet na sieciach WPA2/WPA3, omijając tzw. izolację klientów. Szczegółowo: podatność opiera się na błędnym zarządzaniu kluczami Group Temporal Key (GTK) dla ramek rozsyłanych, „gateway bouncing” – przekierowywaniu danych przez router, oraz podszywaniu się pod inne MAC adresy. Testy na popularnych domowych routerach (Netgear, TP-Link, ASUS) i sieciach firmowych pokazały, że wszystkie są podatne na co najmniej jedną z tych metod. To zmienia dotychczasową ocenę bezpieczeństwa izolacji Wi-Fi.
arstechnica.com
Imigracja zwiększa innowacyjność i płace w USA
Analiza pokazuje, że imigracja do USA od 1965 r. zwiększyła innowacyjność i wynagrodzenia o ok. 5%. Imigrantów dotyczy ponad 25% patentów o wysokiej wartości rynkowej (w technologiach nawet 44%), współautorstwa 23% najbardziej cytowanych prac naukowych i wzrost płac rodzimych pracowników o 1,7–2,6% w latach 2000–2019. Mechanizm polega na tym, że imigranci uzupełniają rodzimą siłę roboczą, umożliwiają specjalizację (np. obsadzają stanowiska wymagające języka lub komunikacji). Korzyści z komplementarności i wyższej produktywności dominują nad efektem krótkoterminowego zwiększenia podaży pracy.
aeaweb.org
Pierwsze zwierzęta na Ziemi mogły być gąbki – chemiczne dowody z Ediacaru
Naukowcy z MIT wykryli w skałach starszych niż 541 mln lat (okres Ediacaru) specyficzne sterany (30- i 31-węglowe), które odpowiadają tym wytwarzanym przez współczesne gąbki (demospongi). Takie markery nie są produkowane przez glony i inne organizmy, a ich obecność w skałach wskazuje na ewolucję prostych zwierząt filtrujących wodę jeszcze przed eksplozją kambryjską. Odkrycie bazuje m.in. na badaniach laboratoryjnych syntezy steranów i analizie dawnych osadów. Wyniki są zgodne z hipotezą, że gąbki były jednymi z pierwszych zwierząt, zdolnymi przetrwać okres po wielkich zlodowaceniach.
news.mit.edu
Emisje z pożarów w Szwecji – modele klimatyczne niedoszacowują emisji w torfowiskach
Badania z UC Berkeley, obejmujące 324 pożary w Szwecji w 2018 r., pokazały, że globalne modele emisji błędnie szacują ilość uwalnianego węgla z pożarów, zwłaszcza w rejonach o głębokich organicznych glebach (torfowiskach). W Dalarna emisja była aż 14-krotnie wyższa („smoldering organic soils”) niż w modelach, tymczasem w regionach z dużymi pożarami Gävleborg modele przeszacowały emisję. Powodem jest ignorowanie emisji z torfowisk, które nie są widoczne z orbity. Wskazuje to na ryzyko poważnego niedoszacowania emisji z północnych lasów borealnych, m.in. w Kanadzie i Syberii.
news.berkeley.edu
Pole magnetyczne Księżyca: nowe analizy próbek Apollo rozwiewają wieloletnią debatę
Nowa analiza próbek księżycowych z misji Apollo wykazała, że przez większość historii Księżyc miał słabe pole magnetyczne, jednak okresowo pojawiały się krótkotrwałe, niezwykle silne epizody – silniejsze niż ziemskie, trwające tysiące lat. Były związane z topnieniem skał bogatych w tytan na granicy jądra i płaszcza. Wcześniejsze zamieszanie wynikało z faktu, że wszystkie lądowania Apollo miały miejsce na obszarach, gdzie skały zachowały ślady tych krótkich epizodów. Pełen obraz wymaga szerszych próbek, które mogą dostarczyć przyszłe misje Artemis.
ox.ac.uk
Spadek produkcji ATP na drodze glikolizy ogranicza długość życia
Perspektywa badawcza sugeruje, że kluczowa przyczyną skrócenia życia jest stopniowy spadek produkcji ATP (głównej energii komórkowej) w glikolizie, który prowadzi do typowych objawów starzenia – m.in. słabszej regeneracji DNA i mitochondriów, spadku podziałów komórkowych czy niewydolności narządów. Najdłużej żyjące gatunki mają „optymalną” dynamikę tego spadku. W przeciwieństwie do komórek nieśmiertelnych (wysoka glikoliza), proces ewolucyjny wybierał gatunki, u których spadek ten sprzyjał przeżyciu rodziców i przekazywaniu zasobów potomkom w warunkach głodu. Teorie mogą wesprzeć poszukiwania strategii odmładzania, ale wymagają dalszego potwierdzenia.
doi.org
Pierwsza detekcja fal radiowych z błyskawicy na Marsie
Sonda MAVEN wykryła na Marsie sygnał typu "whistler" – radiowe echo wyładowania elektrostatycznego przypominające błyskawice. Pomiar na 349 km nad nocną stroną Marsa przeprowadzono w czerwcu 2015, po analizie ponad 100 000 próbek fal plazmowych. Sygnał pasuje do teoretycznych modeli marsjańskiej jonosfery i pola magnetycznego. Wyładowania takie są rzadkie ze względu na warunki: nocna strona, blisko pionowego pola magnetycznego i bardzo słaba jonosfera. Wyniki wspierają hipotezę wyładowań podczas marsjańskich burz pyłowych lub w wirach pyłowych.
science.org
