Czy standardowe testy zdrowia psychicznego są dokładne dla bardzo inteligentnych osób?
Najnowsze badania z Uniwersytetu Gdańskiego wykazały, że popularne testy zdrowia psychicznego, takie jak Center for Epidemiological Studies Depression Scale oraz Mental Health Inventory-5, mogą być mniej wiarygodne dla osób o bardzo wysokiej inteligencji. Analiza amerykańskich danych pokazała, że wraz ze wzrostem wyniku IQ pytania w tych testach coraz słabiej oddają rzeczywisty stan psychologiczny – ich powiązanie z ogólnym samopoczuciem psychicznym osłabia się. Prawdopodobnym powodem są różne interpretacje pytań przez osoby wybitnie inteligentne, skłonność do nadanalizowania lub inne rozumienie objawów. To sugeruje, że standardowe testy mogą przeceniać poziom problemów psychicznych wśród osób bardzo inteligentnych – wcześniejsze obserwacje wskazujące na pogorszenie zdrowia psychicznego przy wysokim IQ mogą wynikać z tzw. artefaktów pomiarowych, a nie rzeczywistych zaburzeń. Badania te podkreślają konieczność tworzenia narzędzi lepiej dopasowanych do tej grupy, a także ostrożności przy porównywaniu wyników testów psychologicznych u osób o różnym poziomie inteligencji.
sciencedirect.com
Woda butelkowana zawiera więcej mikroplastiku niż kranówka – badania OSU
Badacze z Uniwersytetu Stanowego Ohio udowodnili, że niektóre marki wody butelkowanej zawierają znacząco więcej mikro- i nanoplastików niż woda z kranu. Dzięki nowej metodzie analizy (połączenie mikroskopii elektronowej i spektroskopii w podczerwieni) odkryto, że woda z butelki może mieć nawet trzykrotnie więcej cząstek nanoplastiku niż uzdatniona woda kranowa. Głównym źródłem zanieczyszczeń są plastikowe opakowania i zakrętki, z których mikrocząstki trafiają do wody podczas produkcji i transportu. Zaleca się, aby w celu ograniczenia spożycia mikroplastiku i produkcji odpadów, pić przede wszystkim wodę z kranu zamiast butelkowanej.
news.osu.edu
Sprawność fizyczna obniża ryzyko wysokiego poziomu lęku pod wpływem stresu
Badanie opublikowane w Acta Psychologica pokazuje, że młode osoby z wyższą wydolnością tlenową (VO2max) znacznie lepiej radzą sobie ze stresem emocjonalnym. Osoby o niskiej kondycji fizycznej aż 8-krotnie częściej przechodziły z umiarkowanego do wysokiego poziomu lęku po wystawieniu na stresujące bodźce wizualne, w porównaniu z osobami wysportowanymi. Zauważono także większy wzrost gniewu i słabszą kontrolę nad nim u osób mniej wysportowanych. Wyniki sugerują, że regularna aktywność fizyczna może skutecznie chronić przed negatywnymi skutkami stresu i jest prostą, nielekową formą wsparcia zdrowia psychicznego.
sciencedirect.com
Amazonia w 2023 roku stała się źródłem CO2 – rekordowa susza i upały
Według badań Instytutu Maxa Plancka Amazonia w 2023 roku przestała pochłaniać dwutlenek węgla i stała się jego źródłem, emitując do 170 milionów ton CO2. Główna przyczyna to ekstremalne upały – średnio aż o 1,5°C powyżej normy z lat 1991–2020 – oraz susza, która mocniej ograniczyła zdolność lasu do pochłaniania CO2 niż pożary. Badania korzystały z obserwacji naziemnych (ATTO), zdjęć satelitarnych i modeli komputerowych. To alarmująca zmiana, która wskazuje na osłabienie roli Amazonii jako „płuc Ziemi” i wpływa na globalny bilans węgla atmosferycznego.
agupubs.onlinelibrary.wiley.com
Jednorazowa dawka DMT z psychoterapią może łagodzić objawy depresji – badanie kliniczne
Badanie kliniczne II fazy opublikowane w Nature Medicine wykazało, że pojedyncza dawka DMT (silnej substancji psychodelicznej znanej z rytuałów szamańskich), połączona z psychoterapią, skutecznie obniżyła objawy depresji u dorosłych z dużą depresją. W ciągu dwóch tygodni zauważono wyraźnie lepsze efekty terapeutyczne niż w grupie placebo, a część pacjentów utrzymywała poprawę przez kilka miesięcy. Efekty uboczne jak lęk czy nudności były częstsze po DMT. Eksperci podkreślają, że to dopiero wstępne wyniki z niewielkiej próby (34 osoby) i wymagają potwierdzenia w większych badaniach.
nature.com
Zbyt duża liczba jeleni uniemożliwia odrastanie lasów, ale zwiększa różnorodność roślin
Długofalowe badania Cornell University (18 lat) wykazały, że duża liczba białych jeleni skutecznie hamuje odrastanie drzew na porzuconych polach uprawnych przez zgryzanie siewek i drastyczną redukcję zasobów w „banku nasion” w glebie. W miejscach z dużą liczbą jeleni drzew niemal nie przybywało, podczas gdy w ogrodzonych fragmentach pojawiały się młode drzewa. Co ciekawe, jelenie zwiększały ogólną różnorodność gatunkową roślin (o ~8%), eliminując silnie dominujące chwasty i sprzyjając mniejszym gatunkom. Badanie pokazuje konieczność aktywnego zarządzania populacją jeleni, by umożliwić naturalną sukcesję leśną.
journals.plos.org
Nowy związek inspirowany DNA przechowuje energię słoneczną jako ciepło przez lata
Naukowcy z UC Santa Barbara opracowali rozpuszczalny w wodzie związek pyrimidonowy inspirowany DNA, który pochłania światło UV i gromadzi energię w postaci stabilnej izomerycznej nawet przez 3 lata. Po wyzwoleniu (przez dodatek kwasu lub temperaturę) wydziela skoncentrowane ciepło – ma rekordową gęstość energetyczną (1,65 MJ/kg), dwukrotnie wyższą niż akumulatory litowo-jonowe. Eksperymenty pokazały, że niewielka ilość roztworu błyskawicznie doprowadzała wodę do wrzenia. Związek jest łatwy do odzyskiwania i recyklingu, a wynalazek może znaleźć zastosowanie w kompaktowym magazynowaniu energii cieplnej np. do ogrzewania domów bez klasycznych baterii.
arstechnica.com
Niskie dawki psilocybiny zmniejszają przyrost masy ciała u myszy na diecie wysokokalorycznej
Doświadczenie na myszach wykazało, że doustne podawanie niskich dawek psilocybiny (0,05 mg/kg) przez 12 tygodni ograniczało przyrost masy ciała, rozwój stłuszczenia wątroby, hiperglikemię oraz insulinooporność w grupie zwierząt żywionych wysokotłuszczowo i wysoko-fruktozowo. Korzystny efekt wynikał z działania przez receptory serotoninowe w wątrobie, a nie w mózgu. Chociaż na razie są to dane zwierzęce, sugestia że psychoaktywne substancje mogą wspierać leczenie otyłości czy cukrzycy jest interesująca i wymaga dalszych badań z udziałem ludzi.
psypost.org
Odnalezienie kości słonia w Hiszpanii może być dowodem na przemarsz wojsk Hannibala
Archeolodzy natrafili w południowej Hiszpanii (okolice Kordoby) na fragment kości słonia (10-centymetrowa kostka nadgarstka), datowany na przełom IV i III wieku p.n.e. Odkrycie towarzyszyło innym artefaktom militarnym, jak pociski i monety, co sugeruje związek z przemarszem armii kartagińskiej Hannibala w drodze do Italii podczas II wojny punickiej. Identyfikacja gatunku nie jest możliwa (kość uległa degradacji), ale znalezisko stanowi pierwszą potencjalną fizyczną pozostałość po słynnych „wojennych słoniach” przemieszczających się przez Europę.
bbc.com
Najstarsze znane kręgowce miały cztery oczy
Analiza skamieniałości myllokunmingidów (ok. 518 mln lat temu, Chiny) dowiodła, że te najstarsze znane kręgowce miały dwa duże oczy boczne i dwie mniejsze, położone grzbietowo, między nimi. Obecność struktur soczewek i melaniny potwierdzono w mikroskopie elektronowym. Przypuszcza się, że dodatkowa para oczu wyewoluowała w kierunku dzisiejszej szyszynki – gruczołu regulującego rytm dobowy. To odkrycie pozwala lepiej zrozumieć ewolucję narządu wzroku u kręgowców.
newatlas.com
Australijski bank danych wspiera badania psychiatryczne i rozwój leczenia
Uruchomiono ogólnokrajową bazę danych APsyK Bank, integrującą dane genetyczne, biobankowe, obrazowe i kliniczne dotyczące m.in. schizofrenii, depresji i choroby dwubiegunowej. Projekt wspierany przez czołowe australijskie ośrodki naukowe ma usprawnić diagnostykę, personalizację leczenia, a także przyspieszyć wdrażanie nowych metod terapeutycznych poprzez udostępnianie otwartych danych naukowcom i lekarzom. To istotne narzędzie w walce z chorobami psychicznymi, które powinno przyspieszyć pojawianie się skuteczniejszych metod leczenia.
qbi.uq.edu.au
Ochrona limfocytów przed „wypaleniem” przez manipulację genetyczną
Badacze zidentyfikowali białka-regulatory (czynniki transkrypcyjne), które decydują, czy limfocyty T stają się sprawne czy „wypalone” podczas przewlekłych infekcji lub nowotworów. Wyłączenie kluczowych czynników transkrypcyjnych pozwoliło przywrócić komórkom odporność przeciwnowotworową. Ten mechanizm może przyczynić się do rozwoju skuteczniejszych immunoterapii, choć na razie to badania przedkliniczne.
nature.com
Bakteria z lodu sprzed 5000 lat odporna na 10 współczesnych antybiotyków
Odnaleziono szczep bakterii Psychrobacter SC65A.3 w lodzie jaskiniowym w Rumunii – jest odporny na 10 antybiotyków i posiada ponad 100 genów związanych z opornością. To pokazuje, że mechanizmy oporności na antybiotyki wykształcały się w środowisku naturalnym znacznie wcześniej niż pojawiły się antybiotyki w leczeniu ludzi. Odkrycie rzuca nowe światło na problem przenoszenia genów oporności ze środowiska do bakterii chorobotwórczych.
frontiersin.org
Utrata słuchu związana z pogorszeniem funkcji mózgu u osób starszych
Badanie powiązało starcze pogorszenie słuchu (presbycusis) z osłabieniem łączności pomiędzy regionami mózgu odpowiadającymi za przetwarzanie dźwięku, pamięć i podejmowanie decyzji. Zastosowano wskaźnik Functional-Structural Ratio (FSR), który może służyć jako biomarker do wczesnego wykrywania ryzyka demencji u osób z ubytkiem słuchu.
eneuro.org
