Autorytatywny styl wychowania obniża ryzyko używek u młodzieży
Brazylijskie badanie objęło 4280 nastolatków i ich opiekunów, analizując, jak styl wychowania wpływa na ryzyko sięgania przez młodych po alkohol i narkotyki. Największą ochronę daje styl autorytatywny, oparty na więzi, obecności, dialogu i jasnych zasadach. Zauważono, że nawet jeśli rodzice piją lub używają innych substancji, wprowadzenie jasnych reguł i okazywanie wsparcia istotnie zmniejsza ryzyko spożywania alkoholu i narkotyków przez dzieci. W rodzinach, gdzie opiekunowie są abstynentami, aż 89% nastolatków również nie sięga po używki. Styl autorytarny częściowo chroni przed narkotykami, ale jest mniej skuteczny wobec alkoholu; styl permisywny i zaniedbujący nie chronią wcale. Wyniki podkreślają, jak ważny jest dobry kontakt z dzieckiem oraz własne wzorce rodziców w profilaktyce uzależnień.
news-medical.net · agencia.fapesp.br
Osoby z silnymi objawami ADHD częściej rozwiązują problemy przez nagłe olśnienie
Badanie opublikowane w czasopiśmie "Personality and Individual Differences" pokazało, że osoby z wyraźnymi objawami ADHD lepiej radzą sobie w testach kreatywności polegających na kojarzeniu odległych skojarzeń (np. zagadki językowe), wykorzystując przede wszystkim nagłe „aha!” zamiast metodycznej analizy. Analiza wyników prawie 300 studentów wykazała, że zarówno osoby z najwyższym, jak i najniższym nasileniem objawów ADHD rozwiązywały najwięcej zagadek. Sugeruje to, że ADHD może wiązać się ze specyficznymi atutami poznawczymi, zwłaszcza w zakresie intuicyjnego, nieschematycznego myślenia.
sciencedirect.com
To nie depresja, lecz tłuszcz na brzuchu przyspiesza starzenie komórek
Analiza długofalowego badania ponad 950 kobiet z Wielkiej Brytanii (w tym bliźniaczek) wykazała, że rozkład tłuszczu w organizmie, a szczególnie jego nagromadzenie w okolicy brzucha (wskaźnik talia/biodra), silnie wiąże się z szybszym skracaniem telomerów, czyli starzeniem się komórek. Sama depresja okazała się mieć dużo słabszy i nieistotny związek ze skracaniem telomerów. Wyniki sugerują, że profilaktyka starzenia powinna skupiać się raczej na redukcji tłuszczu wisceralnego niż depresji jako czynniku ryzyka.
psypost.org
Silne mięśnie wydłużają życie kobiet – niezależnie od wieku i masy ciała
Badanie przeprowadzone na ponad 5400 kobietach w wieku 63–99 lat pokazało, że większa siła mięśni – mierzona siłą uścisku dłoni i czasem wstawania z krzesła – wyraźnie wiąże się z niższym ryzykiem zgonu. Efekt ten utrzymywał się nawet po uwzględnieniu aktywności fizycznej, masy ciała, szybkości chodu i poziomu stanu zapalnego. Wyniki wspierają zalecenia, by kobiety regularnie angażowały się w ćwiczenia wzmacniające mięśnie, najlepiej co najmniej dwa razy w tygodniu.
jamanetwork.com
Prokrastynacja może sprzyjać kreatywności i nieszablonowemu myśleniu
Według analiz psychologicznych, osoby skłonne do odwlekania wykonania zadań lepiej radzą sobie z zadaniami wymagającymi kreatywności, szczególnie z tzw. myśleniem dywergencyjnym (poszukiwaniem różnych pomysłów i rozwiązań). Prokrastynatorzy wykazują się lepszym „inkubowaniem” pomysłów niż osoby natychmiast wykonujące polecenia, które częściej popełniają błędy wskutek zbyt pochopnych decyzji (tzw. pre-krastynacja). Umiarkowane odwlekanie działań może zatem sprzyjać bardziej twórczym rezultatom, choć zbytnie opóźnianie negatywnie wpływa na efektywność.
psychologytoday.com
Samotność nie musi szkodzić – kluczem zaspokojenie podstawowych potrzeb psychologicznych
Nowe badanie pokazuje, że osoby samotne, które mają poczucie samodzielności, kompetencji i więzi z innymi (np. przez przyjaźnie, relacje rodzinne lub samoakceptację), są bardziej zadowolone z życia i rzadziej doświadczają objawów depresji. Ważna jest postawa – jeśli samotność to świadomy wybór, wpływa to korzystnie na dobrostan psychiczny. Natomiast lęk przed odrzuceniem lub poczucie przymusowej samotności wiążą się z niższą satysfakcją z życia.
psypost.org
Starsze osoby częściej trafiają na medyczne fake newsy w Internecie
Badacze z Uniwersytetu Utah przeanalizowali zachowania ponad 1000 dorosłych Amerykanów w sieci, monitorując ich aktywność przez miesiąc – także na YouTube. Okazało się, że choć ogólny poziom kontaktu z dezinformacją medyczną jest niski, to znaczna większość odsłon takich treści dotyczy osób powyżej 60. roku życia, zwłaszcza o prawicowych poglądach. Grupa ta jest najmocniej narażona na potencjalnie szkodliwe, fałszywe informacje zdrowotne.
attheu.utah.edu
Precyzyjny pomiar protonu potwierdza Model Standardowy fizyki
Fizycy zmierzyli promień protonu z niezwykłą dokładnością (0,8406 femtometra), badając przejścia energetyczne w atomie wodoru. Wynik zgadza się z wcześniejszymi pomiarami z użyciem mionowego wodoru i rozstrzyga długoletni spór o 'rozmiar protonu'. Eksperyment pokazał zgodność z Modeliem Standardowym fizyki na poziomie 0,7 części na bilion, co pozwala jeszcze precyzyjniej weryfikować fundamenty współczesnej fizyki.
sciencenews.org
Dieta roślinna i suplementy zmniejszają ciężkość przebiegu COVID-19 u osób starszych
Badanie 3470 pacjentów w podeszłym wieku wykazało, że osoby na diecie roślinnej (z suplementacją) miały dwukrotnie mniejsze ryzyko umiarkowanego oraz 2,4 razy mniejsze ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19 niż grupa na diecie tradycyjnej. 90% osób na diecie roślinnej przechodziło covid łagodnie, a tylko 2% ciężko – nikt nie zmarł w obu grupach. Wyniki sugerują, że dieta roślinna może istotnie wspierać układ odpornościowy i łagodzić przebieg infekcji u seniorów.
longdom.org
W chorobie Alzheimera kluczowa jest nadmierna pobudliwość neuronów – potwierdzają badania RNA
Analiza ekspresji genów w ~2000 ludzkich mózgach oraz testy na muszkach owocowych wykazały, że w chorobie Alzheimera amyloid beta powoduje wzrost przepływu wapnia do neuronów i nadmierną aktywność sieci pobudzających, prowadząc do neurodegeneracji. Wyznaczono 141 genów, które modyfikują przebieg procesu w modelach zwierzęcych – niektóre łagodzą objawy po ich zablokowaniu. Wyniki sugerują nowe kierunki terapii skupione na obniżaniu pobudliwości glutaminergicznej w mózgu.
nature.com
Ocean Indyjski gwałtownie się odświeża przez zmiany klimatyczne – ryzyko dla cyrkulacji i ekosystemów
Badanie wykazało, że przez ostatnie 60 lat zasolenie południowego Oceanu Indyjskiego zmniejszyło się o 30%. Ogromny napływ wody słodkiej (równowartość ok. 380 lat zapotrzebowania USA na wodę pitną rocznie) jest efektem zmian klimatycznych i możemy spodziewać się zaburzeń globalnej cyrkulacji oceanicznej, mieszania substancji odżywczych i funkcjonowania ekosystemów morskich. To poważne ostrzeżenie dla przyszłości klimatu i bioróżnorodności.
nature.com
Program premiowania nauczycieli przynosi długofalowe korzyści uczniom
Według badania z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside (41 529 uczniów), system motywowania nauczycieli premiami za efekty nauczania przyczynia się nie tylko do lepszych wyników edukacyjnych, ale także do niższej przestępczości (mniej aresztowań na tle kryminalnym) oraz rzadszego korzystania z pomocy społecznej w dorosłości przez absolwentów. Pokazuje to, że wsparcie jakości nauczania ma długoterminowy wpływ społeczny.
news.ucr.edu
Niebezpieczne dzielnice wpływają na mózgi dzieci – mniejsza ciało migdałowate, gorsze zdrowie psychiczne
Badacze z Uniwersytetu Washingtona wykazali, że dzieci czujące się mniej bezpiecznie w swojej okolicy mają mniejszą objętość prawego ciała migdałowatego (obszaru mózgu odpowiedzialnego za reagowanie na zagrożenia i przetwarzanie emocji). Rodzi to wyższą podatność na depresję, lęki, ADHD i problemy z zachowaniem oraz gorsze skupienie i pamięć. Efekt ten utrzymuje się nawet po uwzględnieniu obiektywnego poziomu przestępczości i dochodu rodziny, co wskazuje na kluczową rolę subiektywnego poczucia bezpieczeństwa dla rozwoju dziecka.
source.washu.edu
Codzienne picie napojów słodzonych wiąże się z problemami kognitywnymi u nastolatków
Analiza ogólnokrajowych danych z USA pokazała, że nastolatki pijące codziennie słodzone napoje (np. colę) znacznie częściej mają trudności z pamięcią, koncentracją i podejmowaniem decyzji. Mechanizmem może być zaburzenie snu, które pośredniczy pomiędzy piciem napojów a problemami poznawczymi. Ograniczenie takich napojów może poprawić zarówno jakość snu, jak i funkcjonowanie kognitywne młodzieży.
psypost.org
Chemioterapia platynowa może nasilać odpowiedź immunologiczną w raku piersi zależnym od hormonów
Wyniki sugerują, że u pacjentek z HR+/HER2– rakiem piersi podanie chemioterapii opartej o związki platyny może wzmacniać odpowiedź immunologiczną poprzez aktywację komórek NK, co zwiększa skuteczność immunoterapii. Dotychczas podobne efekty potwierdzono dla potrójnie negatywnego raka piersi, ale temat jest wciąż badany dla szerszej grupy nowotworów. Potrzebne są dalsze badania kliniczne.
pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Wirusy ospy uruchamiają odpowiedź immunologiczną atakując szlaki obrony przeciwwirusowej komórek
Naukowcy odkryli, że białko M3.1 wirusa myxoma, hamując dwa kluczowe szlaki obronne komórki (ZAP i TBK1), niezamierzenie aktywuje cząsteczkę sygnalizacyjną NF-κB, istotną dla odpowiedzi odpornościowej. Wyniki wyjaśniają, jak organizmy ewoluowały mechanizmy wykrywania ataków wirusów poprzez ‚pułapki’ w białkach kontrolujących zarówno odpowiedź przeciwwirusową, jak i stany zapalne. Pozwala to systematycznie wyszukiwać nowe mechanizmy kontroli infekcji u ssaków.
science.org
Aktywność fizyczna w czasie wolnym najlepiej chroni psychikę – wyniki metaanalizy 3,3 mln osób
Analiza 372 badań (łącznie 3,3 mln ludzi) pokazała, że aktywność fizyczna wykonywana w czasie wolnym (np. sport, rekreacja) najbardziej poprawia zdrowie psychiczne. Aktywność transportowa (np. dojazd na rowerze) i domowa również pomaga, ale w mniejszym stopniu. Praca fizyczna była wręcz związana z gorszym dobrostanem psychicznym. Wyniki wspierają priorytetowe traktowanie aktywności rekreacyjnej przy profilaktyce zaburzeń nastroju.
bjsm.bmj.com
Maluchy w żłobku wymieniają się bakteriami – wpływa to na dojrzewanie mikrobiomu
Badanie próbek kału 43 włoskich niemowląt w żłobkach wykazało, że już po miesiącu pobytu w grupie dzieci bardzo intensywnie wymieniają się szczepami bakterii jelitowych. Po trzech miesiącach udziały nowych szczepów przewyższają te przekazane przez rodzinę, a zróżnicowanie mikrobiomu rośnie jeszcze przez rok. Obecność rodzeństwa zmniejsza ten efekt, antybiotyki go nasilają. Wyniki podkreślają rolę wczesnych kontaktów społecznych dla zdrowia jelit dzieci.
nature.com
Nowy materiał do wychwytu CO2 sterowany światłem – odporny i energooszczędny
Zespół z Holandii, Włoch i Polski opracował nowe porowate materiały podobne do MOF i COF, które selektywnie wyłapują dwutlenek węgla i uwalniają go pod wpływem światła widzialnego (przełącznik fotooptyczny). Materiał charakteryzuje wysoka trwałość i zmiana własności po napromieniowaniu światłem, co umożliwia wydajniejszą i mniej energochłonną separację CO2 niż dotychczasowe metody (termiczne lub ciśnieniowe). To obiecujące rozwiązanie dla transformacji energetycznej i przemysłu chemicznego.
chemistryworld.com
